HYPERLINK “http://www.jne.ir/” \h نشریه آموزش پرستاری مقاله پژوهشی

مهر و آبان 5931، دوره 1، شماره 4 05043-DOI: 10.21859/jne گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری و ارتباط آن با عملکرد تحصیلی

سمیه موسیزاده 1، مرضیه مؤمن نسب 2،*، طیبه بختیاری 3، محمود رئیسی 3

1 دانشجوی دکترای تخصصی، گروه پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
0 استادیار، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
3 دانشجوی کارشناسی، گروه پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری ومامایی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
* نویسنده مسئول: مرضیه مؤمن نسب، استادیار، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز،
momennasab@sums.ac.ir :شیراز، ایران. ایمیل
تاریخ دریافت مقاله: 10/20/1331 تاریخ پذیرش مقاله: 02/20/1332
چکیده
مقدمه: بهبود عملکرد بالینی و ارائه کیفیت بالای مراقبتهای پرستاری، در گرو کسب دانش تخصصی به همراه ارتقاء مهارتهای تفکر انتقادی به عنوان یکی از استانداردهای آموزش پرستاری میباشد. برای اینکه پرستاران و دانشجویان این رشته کارآمد باشند برخورداری از تفکر انتقادی در آنها ضروری است. مطالعه حاضر با هدف بررسی میزان گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری و ارتباط آن با عملکرد تحصیلی در انجام شد.
روش کار: این مطالعه به صورت تحلیلی و همبستگی در سال 1333 انجام شد. نمونهها شامل 102 نفر از دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی شیراز بودند که به صورت نمونه گیری در دسترس از بین دانشجویان نیمسال پایانی سال اول، دوم، سوم و چهارم وارد مطالعه شدند. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامه دو قسمتی بوده بخش اول شامل ثبت مشخصات دموگرافیک و بخش دوم، پرسشنامه استاندارد گرایش به تفکر انتقادی ریکتس بوده است با حداقل نمره 33 و حداکثر 162 و همچنین عملکرد تحصیلی دانشجویان بر اساس نمره معدل کل سنجیده شد. دادهها با نرم افزار 16 SPSS و با استفاده از آمار توصیفی و تحلیلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: یافتهها نشان داد که میانگین و انحراف معیار میزان گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری 23/12 ± 1/116 بود. گرایش دانشجویان به تفکر انتقادی ارتباط آماری معنی داری با متغییرهای سن، جنس و سنوات تحصیل نشان نداد) 22/2 < P( همچنین آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که نمره گرایش به تفکر انتقادی با معدل کل دانشجویان ارتباط آماری معنی دار ندارد )52/2 = P( و) 20/2 = r(.
نتیجه گیری: با توجه به بالا بودن نمره گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری میتوان نتیجه گرفت که این دانشجویان گرایش قابل ملاحظهای نسبت به تفکر انتقادی دارند. بر این اساس و با توجه به گرایش دانشجویان لازم است در آموزش آنان از تکنیکها و روشهای مناسب جهت بهبود این نوع تفکر که برای ارائه مراقبت باکیفیت ضروری است، استفاده گردد.
کلیدواژهها: تفکر انتقادی، دانشجویان پرستاری، عملکرد تحصیلی
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
تفکر جایگاه ویژهای در سیاستهای آموزشی دارد )1( و انتقال فراگیران از دنیای خودمحور مبتنی بر تجربیات شخصی محدود، به قلمرویی انتزاعیتر و متضمن حقایق متعدد، به عنوان یکی از اهداف اصلی هر نظام آموزشی در نظر گرفته میشود )0(. این تفکر باعث توسعه توانایی حل مسأله، تصمیم گیری و یادگیری همیشگی در دانشجویان میشود
02
و سبب میشود دانشجویان پی ببرند که چگونه هنجارهای مختلف بر افکار آنان تأثیر میگذارد )3(.
از آنجایی که هدف غایی تعلیم و تربیت توانا ساختن شخص برای تفکر روشن، منطقی و فکر سازنده است )1(، آموزش بایستی روحیه انتقاد کردن و زمینه بررسی و تحقیق را برای افراد به وجود آورد )2(. در چنین شرایطی که احساس نیاز به عقلانیت وجود دارد لازم است که تفکر انتقادی و تأمل بر آن به عنوان بخشی از فرایند آموزش و پرورش در نظر گرفته شود )6(. از طرفی تفکر انتقادی استدلالی است که بر تصمیم در انجام کاری یا باور به چیزی تأکید میورزد و بر مبنای ارزیابی دقیق از قضایا پیش میرود )0(.
از دیدگاه بسیاری از مربیان و فلاسفه، پرورش تفکر انتقادی نه تنها هدف عمده نظام تعلیم و تربیت هر جامعهای محسوب میشود، بلکه به عنوان شرط اولیه و یکی از رسالتهای اصلی تربیت دانشگاهی نیز قلمداد میگردد )5(. در عصر حاضر که از آن تحت عنوان عصر انفجار اطلاعات نام برده میشود، صرف داشتن اطلاعات نمیتواند مفید باشد بلکه تجزیه و تحلیل و نحوة کاربرد این اطلاعات نیز حائز اهمیت است )3(. از طرفی رشد و پرورش مهارتهای فکری دانشجویان مسئلهای پیچیده در آموزش است که امروزه حالت بحرانی به خود گرفته است، به نحوی که در سالهای اخیر متخصصان امور تربیتی به شدت از ناتوانی دانشجویان در امر تفکر انتقادی ابراز نگرانی کردهاند. واقعیت بخشیدن به اهداف آموزش عالی همچون پرورش تفکر انتقادی و حل مسئله به منظور بهره مندی از روشهای مناسب آموزش یا تدریس امکان پذیر است )12(. تفکر انتقادی از جمله مهارتهایی است که توسط یونسکو برای انسان قرن بیست و یکم تعیین شده و ضرورت توجه به آن در حیطه آموزش، به خصوص آموزش پزشکی، امری حیاتی است )11(.
امروزه اکثر دانشگاههای دنیا در پی یافتن روشهای آموزشی هستند که بتوانند باعث گسترش و ارتقاء ظرفیتهای تصمیم گیری بالینی، یادگیری مداوم و خودمحور دانشجویان علوم پزشکی شوند )10(.
همچنین صاحب نظران، مهارتهای تفکر انتقادی را برای رشتههای علوم پزشکی لازم و ضروری میدانند )0(. استفاده از تفکر انتقادی فرد را قادر میسازد که در هر موقعیتی مراقبت منحصر به فرد و متناسبی را ارائه دهد )13(. صاحب نظران پرستاری معتقدند توانایی تفکر انتقادی در پرستاران نقش بسیار مهمی در ارائه خدمات درمانی به بیمار، حل مشکل و اتخاذ تصمیمات پیچیده دارد از این رو تفکر انتقادی باید به دانشجویان پرستاری آموخته شود چرا که فهم تفکر انتقادی کارایی دانشجویان را در حل مسئله و مشکل گشایی افزایش میدهد )11(. در هر حال، برخورداری از مهارتهای قاطعیت و تفکر انتقادی ابزاری ارزشمند برای دانشجویان رشته پرستاری است چرا که پس از فارغ التحصیلی در محیط پیچیده بالین مشغول به فعالیت خواهند شد و بهره گیری از این مهارتها میتواند به عملکرد بهتر آنان در بالین یاری رساند )12(. یادگیری این مهارت از طریق استدلال بالینی و بحث و تبادل نظر پیرامون مسائل بیمار فعالیتی حیاتی در پرستاری است )16( که منجر به افزایش اعتماد به نفس و توانایی تصمیم گیری در دانشجویان پرستاری و پرستاران میشود و عنصر کلیدی در بهبود کیفیت و مراقبت است که پرستاران را قادر میسازد تا مشکلات و مسائل مربوط به بیمار را به درستی استدلال و قضاوت نمایند )10(.
همچنین داشتن تفکر انتقادی قدرت تصمیم گیری بالینی پرستار را در امر کمک به تشخیص نیازهای بیمار و انتخاب بهترین راهکار افزایش میدهد )15(. از طرفی شاغلین در عرصه مراقبتهای بهداشتی و درمانی، همواره با مسائل و مشکلات پیچیدهای مواجه هستند که برای تصمیم گیری درست و به موقع در خصوص آنها و انتخاب بهترین
01
عمل، نیازمند تفکر انتقادی هست )13(. نتایج مطالعات انجام شده نشان داد که توانایی دانشجویان پرستاری در تفکر انتقادی در حد ضعیف است )02, 01(. در حالی که یافته پژوهشی دیگر نشان میدهد که دانشجویان سال چهارم پرستاری نسبت به سال اول در تفکر انتقادی مهارت بهتری داشتند )00(. نتایج مطالعه جاویدی عبدلی و همکاران)0212( نشان داد که 56٪ دانشجویان کارشناسی پرستاری دارای توانایی تفکرانتقادی ضعیف بودند و همچنین در بررسی چگونگی روند تحول تفکر انتقادی دانشجویان رشتههای علوم انسانی، نتایج نشان داد که بین میانگین نمرات تفکر انتقادی دانشجویان سال اول و سال چهارم تفاوت وجود دارد )02(.
بر اساس نتایج تحقیق برخورداری )0223(، 5/51 درصد دانشجویان پرستاری دارای گرایش متزلزل به تفکر انتقادی بودند و هیچ کدام گرایش قوی و باثبات نداشتند )03(. ریدینگ)0221( نیز به بررسی ارتباط میان گرایش به تفکر انتقادی و میانگین نمرات در دانشجویان پرستاری پرداخت و نشان داد که بین میانگین نمرات و گرایش به تفکر انتقادی ارتباط مثبتی وجود دارد )01(. یافته مطالعه زرقی و همکاران)0222( نشان داد که دانشجویان پرستاری تمایل به تفکر انتقادی پایین دارند )02(. بررسی میزان گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان گروه علوم پزشکی به ویژه گروه پرستاری که یکی از عظیمترین گروههای جامعه و نیز تأمین کنندگان سلامت مددجویان جامعه میباشند، دارای اهمیت فراوانی است و از آنجا که انتظار میرود دانش آموختگان این رشته باید دارای مهارت تفکر انتقادی باشند تا بتوانند تصمیم گیری و عملکرد مناسبی در مواجهه با بیمار انجام دهند باشند و با عنایت به پژوهشهای انجام شده در این زمینه که بعضاً همراه با نتایج متناقضی است، لذا بر آن شدیم که تحقیقی با هدف تعیین میزان گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری و ارتباط آن با عملکرد تحصیلی انجام دهیم.
روش کار
این مطالعه به صورت تحلیلی و همبستگی انجام شد. جامعه پژوهش دانشجویان پرستاری دانشکده پرستاری حضرت فاطمه )س( شهر شیراز بودند. نمونههای پژوهش به صورت در دسترس انتخاب شدند. تعداد نمونهها با در نظر گرفتن خطا در سطح 2% و توان آزمون 52% و با توجه به مطالعه رنجبر و همکاران )3(، 112 نفر برآورد گردید. با توجه به احتمال ناقص بودن پرسشنامهها و در نظر گرفتن 12% ریزش نمونهها، 132 نفر از دانشجویان مشغول به تحصیل به عنوان نمونه مطالعه در نظر گرفته شدند که تعداد 102 مورد از آنها پرسشنامهها را تکمیل نمودند. معیار ورود به مطالعه، مشغول به تحصیل بودن در رشته پرستاری و تمایل به شرکت در مطالعه و تکمیل ناقص سؤالات پرسشنامه به عنوان معیار خروج در نظر گرفته شد.
ابزار گردآوری اطلاعات در پژوهش حاضر پرسشنامه دو قسمتی بوده که بخش اول شامل ثبت مشخصات فردی و دموگرافیک شامل سن ،جنس، سنوات تحصیلی و معدل کل بوده و بخش دوم پرسشنامه استانداردگرایش به تفکر انتقادی ریکتس )Ricketts-0223( بود .این پرسشنامه یک ابزار خودگزارشی است که میزان تمایل به تفکر انتقادی را میسنجد و دارای 33 عبارت و 3 زیرمقیاس خلاقیت) 1، 2، 0، 11، 11، 10، 01، 02، 06، 05 و 03(، کمال یا بالندگی )0، 10، 12، 13،
نشریه آموزش پرستاری، دوره 1، شماره 4، مهر و آبان 5931
گردید عدم شرکت در پژوهش هیچ گونه تأثیر منفی بر آموزش آنها در دانشکده ندارد. جهت اجرای این پژوهش دانشجویان نیم سال پایانی سال اول، دوم، سوم و چهارم به عنوان نمونه در نظر گرفته شدند و عملکرد تحصیلی آنها با معدل کل سنجیده شد. در پایان دادهها جمع آوری شده و با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 16 و با شاخص آمار توصیفی) برآورد فراوانی، میانگین و انحراف معیار( و آمار استنباطی ) آنالیز واریانس تک عاملی، آزمون تی تست و ضریب همبستگی پیرسون ( مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در همه آزمونها سطح معناداری 2% مد نظر قرار گرفت. همچنین جهت آزمون نرمال بودن متغیرها از آزمون آماری کلوموگروف- اسمیرنوف استفاده گردید.
یافتهها
نتیجه آزمون کلوموگروف- اسمیرنوف با (66/2 = P( نشان داد که دادهها از توزیع نرمال برخوردارند. همچنین بر اساس نتایج پژوهش ،میانگین سنی دانشجویان 1/0 ± 60/01 با حداقل سنی 13 سال و حداکثر 06 سال بوده است. اکثریت واحدهای مورد مطالعه زن) 1/20%( بوده و 60 نفر) 0/21%( معدل بالای 12 داشتهاند. یافتهها نشان داد که میانگین نمره گرایش به تفکر انتقادی دانشجویان 23/12 ± 1/116 بوده است .جدول 1 میانگین و انحراف معیار نمره گرایش به تفکر انتقادی و زیر مقیاسهای آن در سه حیطه خلاقیت، کمال و تعهد را نشان میدهد. آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که بین گرایش به تفکر انتقادی با معدل کل ارتباطی وجود ندارد )52/2 = P( و (20/2 = r( و همچنین بین گرایش به تفکر انتقادی و سن نیز ارتباط آماری معنی داری دیده نشد (33/2 = P) و (20/2 r =). 32،03، 31، 30 و 33( و تعهد) 3، 1، 6، 5، 3، 12، 13، 16، 15، 00-
02 و 00( است. آزمودنی در یک مقیاس لیکرت 2 درجهای )از شدیداً مخالفم= 1 تا کاملاً موافقم= 2(، میزان مخالفت یا موافقت خود با هر یک از عبارات را مشخص میکند. در این پرسشنامه، نمرهگذاری بدین شرح است: شدیداً مخالفم = 1، مخالفم = 0، نمیدانم = 3، موافقم = 1 و کاملاً موافقم = 2. سؤالات) 0، 10، 12، 13، 03، 32، 30، 33( پرسشنامه، نمره گذاری به صورت معکوس انجام شده است. ریکتس )0223( بهمنظور هنجاریابی پرسشنامه گرایش به تفکر انتقادی، آن را بر روی 62 نفر از دانشجویان سال دوم رشته کشاورزی اجرا کرد. ضریب پایایی زیرمقیاس خلاقیت = 03/2، بالیدگی = 02/2 و زیرمقیاس تعهد = 53/2 و ضریب پایایی 56% برای کل پرسشنامه گزارش شد. حداکثر و حداقل نمره کسب شده در این آزمون 162 و 33 و میانگین 33 امتیاز بوده است و در زیر مقیاس خلاقیت با حداکثر 22 و حداقل 11 با نمره میانی 33، بالندگی یا کمال با حداکثر نمره 12 و حداقل 3 و میانگین 00 و تعهد با حداکثر نمره 62 و حداقل 13 و با میانگین 33 میباشد
.)1(
در مطالعه کرمی و همکاران) 0211(، همبستگی درونی پرسشنامه، با آلفای کرونباخ 01% تائید شده است )00(. در مطالعه حاضر نیز این ضریب 02% انداره گیری شد. جهت اجرای این تحقیق پژوهشگر پس از اخذ مجوز از دانشکده پرستاری-مامایی شیراز، با مراجعه به کلاسهای درس نظری دانشجویان پرستاری و معرفی خود، هدف از انجام مطالعه و نحوه پاسخگویی به پرسشنامه را برای آنها توضیح داده و در صورت تمایل به شرکت در مطالعه، پرسشنامه در اختیار آنها قرار داده میشد و در رابطه با حفظ بی نامی به آنها اطمینان خاطر داده شد و خاطرنشان

جدول 1: شاخصهای امار توصیفی گرایش به تفکر انتقادی و زیر مقیاسهای آن در دانشجویان پرستاری
میانگین ± انحراف معیار حداکثر نمره حداقل نمره زیر مقیاسهای تفکر انتقادی
10/00 ± 2/1 23 05 خلاقیت
00/21 ± 1/0 30 10 کمال
10/20 ± 2/3 22 31 تعهد
116/21 ± 12/23 112 31 نمره کلی

بوده است و نتیجه آزمون تی مستقل تفاوت معنی داری را بین تفکر انتقادی با جنس نشان نداد (50/2 =(P . گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان با معدل زیر 12 و بالای 12 یکسان بوده ونتیجه آزمون تی مستقل بیانگر آن بود که دو مؤلفه گرایش به تفکر انتقادی و معدل کل ارتباط معنادار آماری با هم ندارند (30/2 =(P . جدول 0 میانگین و انحراف معیار نمره گرایش به تفکر انتقادی را بر اساس سنوات تحصیل نشان میدهد. آزمون آنالیز واریانس تک عاملی تفاوت معنی داری را بین سنوات تحصیل و میزان گرایش به تفکر انتقادی نشان نداد )00/2 = F و 20/2= P(. میانگین نمره گرایش به تفکر انتقادی در مردان 2/11 ± 22/111 و در زنان 0/5 ± 16/115

جدول 2: میانگین و انحراف معیار نمره گرایش به تفکر انتقادی بر اساس سنوات تحصیل
کل تعهد خلاقیت کمال تفکر انتقادی
111/6 ± 0/5 10/2 ± 2/0 11/0 ± 0/3 06/1 ± 2/1 ترم دوم
113/3 ± 11/0 12/6 ± 0/6 12/6 ± 6/5 00/0 ± 0/1 ترم چهارم
113/0 ± 3/3 13 ± 1 11/6 ± 3/6 05/6 ± 2/1 ترم ششم
111 ± 11/1 16/3 ± 2/1 10/0 ± 2/6 02/0 ± 2/6 ترم هشتم
116/1 ± 12 10 ± 2/3 10/0 ± 2/1 00 ± 1/0 کل
مقادیر جدول به صورت انحراف معیار ± میانگین بیان شده اند.
00
بحث
مطالعه حاضر با هدف بررسی میزان گرایش به تفکر انتقادی و ارتباط آن با عملکرد تحصیلی در دانشجویان پرستاری انجام گردیده است .
تفکر انتقادی لازمه کار پرستاری میباشد )00(. لذا این مسئله باید به دانشجویان پرستاری آموخته شود تا در کسب تجارب آموزشی و حرفهای رشد و توسعه پیدا کنند. بررسی تفکر انتقادی در پرستاری ممکن است از بررسی این مؤلفه در سایر رشتهها به علت ماهیت عملکرد بالینی آن متفاوتتر باشد )06, 00(. نتایج این مطالعه نشان داد که میزان گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری بالاتر از حد میانگین آن بوده است. در راستای این امر نتیجه تحقیق Simpson و همکاران) 0220( نشان داد که نیاز به تفکر انتقادی در پاسخ به تغییرات سریع محیط مراقبت بهداشتی ضروری بوده و پرستاران باید برای ارائه مراقبتها به شکل انتقادی تفکر نمایند )05(. نتایج پژوهشها بر روی دانشجویان پرستاری در کانادا و استرالیا با نتایج مطالعه حاضر مشابه گزارش شده بود )03(. اما نتیجه مطالعه برخورداری نشان داد که 5/51% از دانشجویان پرستاری گرایش متزلزل به تفکر انتقادی را نشان داده و تقریباً هیچکدام گرایش قوی و باثبات نداشتهاند )03( و همچنین نتیجه مطالعه Suliman و همکاران )0223( نشان داد که دانشجویان پرستاری تمایل اندکی به تفکر انتقادی داشتهاند )32( در پژوهشی که توسط پاریاد و همکاران )0211( در شهر رشت انجام گرفت 56% دانشجویان کارشناسی پرستاری دارای تفکر انتقادی ضعیف بودهاند )01(. محیط آموزشی و شیوه تدریس میتواند در گرایش به تفکر انتقادی تأثیر گذار باشد. شاید علت گوناگونی در نتایج و ناهمسو بودن در آن ناشی از این مسئله باشد .محیطهای آموزشی که ایجاد کننده فرصت و فضای مناسب جهت تعامل هستند موجبات ارتقاء مهارت تفکر انتقادی را فراهم میآورند )0(. روش فعال تدریس ،شیوه تدریس مبتنی بر مشارکت گروهی، روش مسئله و همچنین روش آموزش مبتنی برسازنده گرایی در پرورش و رشد تفکر انتقادی تاثیرگذار میباشد )01, 00(.
در حالی که انتظار میرفت دانشجویان ترم بالاتر در پی افزایش سطح تحصیلات و افزایش تجارب گرایش به تفکر انتقادی بالاتری داشته باشند و مهارت تفکر نقادانه را بیشتر مورد استفاده قرار دهند ولی یافتهها حاکی از آن بود که بین گرایش به تفکر انتقادی و سنوات تحصیلی ارتباط معناداری وجود ندارد. همچنین نتایج مطالعات Cisneros )0223( بر روی دانشجویان داروسازی با نتایج مطالعه حاضر مشابه است )31(. در حالیکه در پژوهش Rogal و همکاران)0225( بر روی پرستاران بخش ویژه، نتایج نشان داد که میانگین نمرات گرایش به تفکر انتقادی از سال 1 به سال 1 افزایش داشته است )30(.
نتیجه مطالعه زرقی )0222( نیز نشان داد که بین میزان نمره تفکر انتقادی دانشجویان و ترم تحصیلی آنها تفاوت معناداری وجود ندارد )02(. این در حالیست که در صورت توجه کافی به رشد تفکر نقادانه در برنامههای آموزشی، انتظار میرود که مهارت تفکر انتقادی در دانشجویان مراحل پایانی تحصیل، رشد قابل قبولتری داشته باشد. بر این اساس میتوان گفت که توجه به این مقوله باید از سیاستهای جدی در آموزش پرستاری باشد. این ناهمگونیها در نتایج و یافتهها
03
میتواند ناشی از عوامل متعدد فرهنگی، نوع مطالعه و حجم نمونه باشد .در این زمینه نتیجه مطالعه میرمولایی و همکاران )0220( نشان میدهد که عواملی چون کیفیت آموزش، شیوه آموزش و روشهای ارزیابی دانشجویان از عوامل مؤثر بر میزان گرایش به تفکر انتقادی میباشد )33(.
نتایج نشان داد که بین جنس و نمره تفکر انتقادی تفاوتی دیده نشده است. نتیجه پژوهش جاویدی کلاته و عبدلی )0212( نیز مبین همین مسئله میباشد. در مطالعه ایشان با هدف بررسی چگونگی روند تحول تفکر انتقادی دانشجویان علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، نتایج نشان داد که بین میانگین نمره گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان دختر و پسر تفاوتی دیده نشده است )02(. یافتههای مطالعه حاضر بیانگر عدم ارتباط بین سن و نمره گرایش به تفکر انتقادی میباشد. نتایج مطالعه قریب و همکاران) 0223(، همانند مطالعه حاضر حاکی از عدم ارتباط معنی داری بین متغییرهای نظیر سن، وضعیت تأهل و تجربه کاری با سطح تفکر انتقادی دانشجویان میباشد )6( در حالیکه انتظار میرود با افزایش سن و کسب تجریه، افراد تمایل بیشتری به تفکر انتقادی داشته و این مهارت را بیشتر مورد استفاده قرار دهند. بر طبق یافتهها، بین نمره معدل کل و گرایش به تفکر انتقادی ارتباط معناداری وجود نداشت. این امر میتواند ناشی از حاکمیت روش آموزش سنتی ارزیابی دانشجویان بر دانشگاههای ما باشد که در ارزشیابی دانشجویان مهارت تفکر انتقادی و تجزیه و تحلیل چندان مورد توجه قرار نمیگیرد و بیشتر به محفوظات و به خاطرسپاری مطالب توجه میشود. هچنین نتیجه مطالعه رنجبر و همکاران) 0226( که به منظور بررسی میزان گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری و مامایی و ارتباط آن با وضعیت تحصیلی انجام شد نیز با نتیجه حاصل از مطالعه همسو بوده است )3(.
نتیجه گیری
نتایج مطالعه حاضر نشان داد که میزان گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری بالاتر از حد میانگین آن بوده است .گرچه تفکر انتقادی به تنهایی شاخص خوبی برای موفقیت در پرستاری نیست، اما مهارتهای تفکر انتقادی برای عمل پرستاری ضروری هستند و باید هسته مرکزی دوره درسی پرستاری باشند. همچنین یافتهها حاکی از آن بود که بین میزان گرایش به تفکر انتقادی و سنوات تحصیلی، جنس و معدل ارتباط آماری معناداری وجود ندارد و عواملی چون کیفیت آموزش، روش آموزشی و روشهای ارزیابی دانشجویان میتواند از عوامل تأثیر گذار در این زمینه باشد که در این راستا، بازنگری در شیوههای آموزش دانشگاهی، اصلاح دیدگاهها در مورد یادگیری و رشد، اصلاح برنامه درسی رشته پرستاری یاری رسان خواهد بود.
همچنین مطالعات انجام شده در سطح کشور در زمینه تفکر انتقادی دانشجویان و ناهمگونی نتایج آنها، یکی از دلایل اصلی پایین بودن سطح تفکر انتقادی دانشجویان، نقایص و نارساییهای آموزشی در برخی مناطق بیان شده )0, 06( اما علت دیگری که باید به آن توجه شود، ابزار سنجش این مفهوم است )31(. لازم به ذکر است حجم جامعه مطالعه حاضر کوچک بوده و در یک مرکز انجام شده است لذا

نشریه آموزش پرستاری، دوره 1، شماره 4، مهر و آبان 5931
تعمیم پذیری نتایج زیاد نیست. از طرفی با طراحی مطالعه به صورت طولی میتوان نتایج دقیقتری را



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید