14935-25203

نشریه آموزش پرستاری مقاله پژوهشی
آذر و دی 5931، دوره 1، شماره 1 05058-DOI: 10.21859/jne بررسی رابطه بین مهارتهای تفکر با خلاقیت دانشجویان

حمید رحیمی 1،*، هما سادات افتخار 2

استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
کارشناسی ارشد، گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
* نویسنده مسئول: حمید رحیمی، استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
dr.hamid.rahimi@gmail.com :ایمیل
تاریخ دریافت مقاله: 21/12/1314 تاریخ پذیرش مقاله: 53/51/1310
چکیده
مقدمه: همه انسانها متفکرند، فقط میزان و شیوه تفکر آنها با یکدیگر متفاوت است. بنابراین نظامهای آموزشی باید زمینه رشد و پرورش شیوههای تفکر و خلاقیت را در فراگیران فراهم آورند. لذا هدف تحقیق حاضر تحلیل رابطه بین مهارتهای تفکر با خلاقیت دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کاشان بود.
روش کار: نوع تحقیق، توصیفی – همبستگی بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کاشان در سال تحصیلی 14-1313 به تعداد 2510 نفر بود که با استفاده از فرمول کوکران ،161 نفر به روش نمونه گیری تصادفی طبقهای به عنوان نمونه انتخاب گردیدند. جهت گردآوری دادهها از دو پرسشنامه مهارتهای تفکر با 45 سؤال در قالب پنج مؤلفه و پرسشنامه خلاقیت با 25 سؤال در مقیاس پنج درجهای لیکرت استفاده گردید. روایی ابزارها، به صورت محتوایی توسط متخصصان تأیید شد. پایایی پرسشنامهها از طریق ضریب آلفای کرونباخ برای مهارت تفکر 44/5 و خلاقیت 48/5 محاسبه گردید. تحلیل دادهها در دو سطح توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 11 انجام گرفت.
یافتهها: یافتهها نشان داد مهارت تفکر دانشجویان با میانگین )43/5 ± 68/3( و خلاقیت )45/5 ± 64/3( بالاتر از حد متوسط )3( است. همچنین بین مهارتهای تفکر و خلاقیت دانشجویان )82/5 = r( همبستگی مثبت و معنادار وجود دارد) 50/5 > P(.
نتیجه گیری: با توجه به بالا بودن مهارتهای تفکر و خلاقیت دانشجویان و همبستگی مثبت و معنادار این دو متغیر با هم، پیشنهاد میشود مسئولان دانشگاهها به پرورش مهارتهای تفکر دانشجویان توجه کافی داشته باشند تا زمینههای پرورش خلاقیت را در دانشجویان فراهم آورند و دانشجویان بتوانند نقش خود را به عنوان دانشجویانی متفکر، خلاق و نوآور در رشد و پیشرفت جامعه ایفاء
نمایند.
کلیدواژهها: مهارت تفکر، خلاقیت، دانشجویان
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
بسیاری از دانشمندان، تفکر را فصل ممیز انسان و حیوان میدانند. با این که پارهای از آزمایشها نشان میدهد که تفکر در سطح پایین و ابتدایی آن در میان بعضی از حیوانات دیده میشود ولی تفکر اساسی مخصوص انسان است )1(. تفکر عملی است که در آن موقعیت موجود ،موجب تأیید یا تولید واقعیتهای دیگر میشود، یا روشی است که در آن باورهای آینده بر اساس باورهای گذشته پایه گذاری میگردد. تفکر ،جریانی است که در آن، فرد کوشش میکند مشکلی را که با آن رو به رو شده را مشخص سازد و با استفاده از تجربیات قبلی خویش به حل آن اقدام نماید )2(. تفکر را به عنوان بازآرایی یا بازنمایی و یا تغییر اطلاعات کسب شده از محیط با استفاده از نمادها و اطلاعات ذخیره
05
شده در حافظه دراز مدت، تعریف کردهاند. در یک طبقه بندی، تفکر به دو دسته تفکر خلاق و منطقی و تفکر انتقادی طبقه بندی شده است .دیویی) (Dewey تفکر منطقی را شامل بررسی فعال، پایدار و دقیق هر عقیده و دانش بر میشمرد. تفکر خلاق در واقع روشی برای تفکر در جهت خلق آثار نو و بدیع میباشد. تمامی اختراعات و اکتشافات صورت گرفته ناشی از فعالیت فکری عدة قلیلی از افراد جامعه میباشد )3(. در نظام تربیتی جدید، هدف نه انباشتن اطلاعات و معلومات بلکه پرورش متفکرانی است که بتوانند منطقی فکر کرده و عمل نمایند، حل مسأله کرده و خود قادر به تصمیم گیری در امور زندگی باشند. این نوع تربیت، نیازمند تغییر اساسی در نحوة فکر کردن افراد میباشدکه خوشبختانه امروزه دانشمندان ادعا میکنند که تفکر از هر نوعی کهباشد، آموختنی و قابل یادگیری میباشد. مهمآن است که بتوان قبل ازتغییر افکار به تغییر نگرش افراد اقدام نمود. در واقع تفکر و مهارتهایآن را در نظر انسانها بزرگ جلوه نمود و ضرورت توجه به تفکر و آثارو پیامدهای آن را به روشنی ترسیم کرد )2(.
از مهمترین مهارتهای تفکر، مهارت مثبت اندیشی، کلاننگری، هدفمندکردن تفکر ،واقعیتگرایی و خوشبینی است. مثبت اندیشی، تصویرسازی ذهنی مثبت و قراردادن موفقیت به عنوان پیش شرط ذهنی است. هدفمند کردن، آن دسته از افکاری هستند که بر اساس اهداف ویژهای سازمان مییابند و فرد با در نظر گرفتن آن اهداف، افکار خود را نیز سازمان میدهد، به طوری که شخص میتواند به صورت گام به گام به تهیه مراحلی بپردازد که موجب رسیدن او به اهدافش خواهد شد )همانند افکار مربوط به حل یک مساله ریاضی یا افکار مربوط به برنامه ریزی درسی(. منظور از کلان نگری، کل نگری به جای جزء نگری است. تکیه صرف بر جزءنگری، امکان فهم الگوهای حاکم بر پدیدهها را از بین میبرد. منظور از واقعیت گرایی، توجه به واقعیتها و امور عینی و پرهیز از رؤیا و تخیلات است. منظور از خوش بینی این است که افرادی که بر حسب عادت، خوشبین و مثبت هستند به طور مدام به اهدافشان فکر میکنند و درباره آن صحبت میکنند )4(. امروزه بسیاری از روانشناسان معتقدند که میتوان خلاقیت را از طریق آموزش به دیگران آموخت. خلاقیت به عنوان یکی از فراگیرترین فعالیتهای انسان به شمار میرود و تا قبل از دهه 65 به ندرت آن را به عنوان یک موضوع پژوهشی عمده در نظر میگرفتند تا اینکه بین سالهای دهه 65 تا 85 مورد توجه قرار گرفته و مجدداً مورد بیمهری واقع شد. اما امروزه خلاقیت مورد توجه روانشناسان میباشد )0(. از منظر روانشناسان، خلاقیت یکی از جنبههای اصلی تفکر یا اندیشیدن میباشد. مطالعات روانشناسی در تقسیم تفکر به تفکر همگرا و واگرا، بر این نکته تأکید دارند که خلاقیت همان تفکر واگرا میباشد که از طریق فرایند ترکیب و نوآرائی اطلاعات و نمادهای کسب شده موجود در حافظه دراز مدت شکل میگیرد و از جمله مفاهیمی است که بین صاحبنظران در مورد آن توافقی به عمل نیامده است )6(.
بسیاری چنین میپندارند که خلاقیت یک ویژگی ذاتی و ارثی است و تنها برخی افراد خوشبخت با آن متولد میشوند. امروزه ثابت شده است که این توانایی در نوع بشر عمومیت دارد و همه در هنگام تولد به درجات گوناگون دارای این استعداد هستند .روانشناسان سعی داشتهاند تا مشخصات افرادی که دارای سطح بالایی از خلاقیت هستند را مشخص کنند. عوامل زیر را برای افراد خلاق بیان داشته است: سلامت روانی و ادراکی، انعطاف پذیری ادراک )توانایی ایجاد تعداد زیادی ایده به طور سریع(، ابتکار )توانایی در ایجاد و ارائه پیشنهادهای جدید(، پیچیدگی، استقلال رأی و داوری )متفاوت بودن از همکاران در ارائه نظرات و اندیشههای نو( )8(. کسب مهارتهای تفکر و خلاقیت بهعنوان یکی از مهارتهای زندگی برای هر انسانی در هر نقطهای از جهان لازم و ضروری میباشد و باید به آموزش این نوع مهارتها از سطوح ابتدایی تا سطوح عالی اقدام گردد. آموزش عالی در تمام جوامع ،اصلیترین عامل تحول و پیشرفت جامعه محسوب میشود و دانشگاهها به عنوان عامل اجرایی آموزش عالی، نقش موثری در توسعه منابع انسانی دارند و این نقش غیر قابل انکار است. دانشگاه محل خلاقیت و
01
نوآوری است. دانشگاه خلاق، مکانی آموزشی و پایه کارش تولید و ارتقای کیفیت دانش است. با توجه به اینکه کارکرد اصلی دانشگاهها، گسترش مرزهای دانش و تولید علم است و منشاء و شالوده علم را خلاقیت تشکیل میدهد، خلاقیت برای این مؤسسات نسبت به سایر سازمانها ضرورت بیشتری دارد )4(. از آن جا که دانشجویان نیز از جمله افرادی هستند که داشتن خلاقیت در زندگی و تحصیل آنها تأثیرگذار است، آیا میتوان گفت یکی از دلایل به وجود آمدن و یا افزایش خلاقیت آنان، وجود مهارتهای تفکر است؟ آیا بین مؤلفههای مهارت تفکر )مهارت مثبت اندیشی، مهارت کلاننگری، مهارت هدفمند کردن تفکر، مهارت واقعیتگرایی، مهارت خوشبینی( با خلاقیت رابطه وجود دارد؟ و آیا بین مهارتهای تفکر و خلاقیت دانشجویان دختر و پسر رشتهها و مقاطع مختلف تفاوت وجود دارد؟ روش کار
با توجه به اینکه تحقیق به تحلیل رابطه مهارتهای تفکر و خلاقیت میپردازد، روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر اجرا توصیفی – همبستگی میباشد. جامعه مورد نظر شامل کلیه دانشجویان مقطع کارشناسی، ارشد و دکتری رشتههای بهداشت، پرستاری و مامایی ،پزشکی و دندان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی کاشان در سال تحصیلی 14-1313 به تعداد 2510 نفر بودند که از میان آنها تعداد 161 نفر به عنوان نمونه انتخاب گردید. از آنجا که در این پژوهش، واریانس جامعه آماری نامعلوم بود، انجام یک مطالعه مقدماتی روی تعدادی از دانشجویان ضرورت داشت. لذا 35 نفر از آنها به صورت تصادفی انتخاب گردید و پرسشنامهها در بین آنها توزیع شد، پس از استخراج دادههای مربوط به پاسخهای گروه مزبور و پیش برآورد واریانس، حجم نمونه آماری پژوهش با استفاده از فرمول کوکران )با سطح خطای 50/5، سطح اطمینان 10/5 و واریانس 12/5( 161 نفر بدست آمد. با توجه به اینکه دانشجویان از رشتهها و جنسیتهای مختلف بودند و جامعه آماری به نوعی نامتجانس بود، در تحقیق حاضر از روش نمونه گیری طبقهای متناسب با حجم استفاده شد. بر این اساس از 463 دانشجوی دانشکده بهداشت ،38 نفر، از 403 دانشجوی دانشکده پرستاری و مامایی ،36 نفر، از 342 دانشجوی دانشکده پزشکی ،31 نفر، از 314 دانشجوی پیراپزشکی ،32 نفر و از 453 دانشجوی دانشکده دندان پزشکی ،33 نفر عنوان نمونه انتخاب گردیدند.
حجم نمونه برآورد شده 161 نفر بوده که دراین پژوهش تعداد 105 پرسشنامه برگشت داده شد. با توجه به اینکه نرخ بازگشت پرسشنامهها 41/5 بود بر این اساس تجزیه و تحلیل آماری بر روی 105 آزمودنی انجام گرفت و توان آماری و سطح معناداری پس از تحلیل مقدماتی محاسبه و کفایت آن از طریق توان آزمون 44/5 برآورد گردید. در این پژوهش از دو پرسشنامه محقق ساخته مهارتهای تفکر شامل 45 سؤال بسته پاسخ در پنج مؤلفه مهارت مثبت اندیشی) 4 سؤال(، مهارت کلاننگری )4 سؤال(، مهارت هدفمند کردن تفکر) 4 سؤال(، مهارت واقعیتگرایی )4 سؤال( و مهارت خوشبینی )4 سؤال( و پرسشنامه خلاقیت با 25 سؤال بسته پاسخ در طیف پنج درجهای لیکرت از کاملاً موافقم )نمره 0( تا کاملاً مخالفم )نمره 1( استفاده شد. با توجه به اینکه مقیاس پرسشنامه، طیف پنج درجهای لیکرت بود، میانگین فرضی 3 به عنوان میانگین جامعه و حد متوسط در نظر گرفته شد. به نحوی که
نشریه آموزش پرستاری، دوره 1، شماره 1، آذر و دی 5931
یافتهها
بنابر اطلاعات نمونه، تعداد دانشجویان دختر 84%و پسر 22% بود. تعداد دانشجویان مقطع کارشناسی 81%، مقطع ارشد 8% و دکتری 22% بود .
23% دانشجویان در رشته بهداشت، 22% در پرستاری و مامایی ،11% در پزشکی ،14% در پیراپزشکی و 14% در دندان پزشکی بودند.
جدول شماره 1 نشان داد میانگین هریک از مؤلفههای مهارت تفکر )43/5 ± 68/3( و خلاقیت) 45/5 ± 64/3( بالاتر از حد متوسط) 3( است. بالاترین میانگین مربوط به مؤلفه هدفمندگرایی به میزان) 48/5 ± 41/3( میباشد. آزمون تی نشان داد با توجه به سطح معناداری ،میانگین همه مؤلفهها و متغیرها در سطح خطای) 50/5 > α( معنادار است و فرض ادعای پژوهشگر تأیید میشود. جدول) 2( نشان داد بین مهارت تفکر و خلاقیت در سطح خطای) 50/5 > r = 5/82( ،)α( همبستگی مثبت و معنادار وجود دارد .به عبارتی هر چه مؤلفههای مهارت تفکر در دانشجویان افزایش پیدا کند میزان خلاقیت آنها نیز افزایش مییابد. ضریب تعیین نشان داد بین مهارت تفکر و خلاقیت 01/5 واریانس مشترک وجود دارد. میانگین بدست آمده بالاتر از 3 معرف مهارتهای تفکر و خلاقیت بالاو میانگین بدست آمده پایینتر از 3 معرف مهارتهای تفکر و خلاقیتپایین بود. روایی ابزارها، به صورت محتوایی توسط 15 نفر از اساتید ومتخصصان مورد تأیید قرار گرفت. پایایی ابزارها از طریق ضریب آلفایکرونباخ محاسبه گردید. ضریب پایایی پرسشنامه مهارت تفکر به طورکلی 44/5 و به تفکیک مهارت مثبت اندیشی 84/5، مهارت کلاننگری43/5، مهارت هدفمند کردن تفکر 61/5، مهارت واقعیتگرایی 41/5، مهارت خوشبینی 11/5 و خلاقیت 48/5 برآورد گردید که در سطح آلفای 1% معنادار بوده و حاکی از پایایی بالای ابزار اندازه گیری است. پس از اجازه اجرای طرح از طرف مسئولان دانشگاه علوم پزشکی کاشان، از تمامی شرکت کنندگان، رضایت اجرای طرح گرفته شد و به ایشان اطمینان داده شد که پرسشنامهها بدون نام خواهند بود، نتایج محرمانه است و در انتها نتایج مطالعه به آنان اعلام خواهد شد. محقق با دادن این توضیحات ،پرسشنامهها را توزیع و در مدت دو هفته، تکمیل و جمع آوری نمود. تجزیه و تحلیل دادهها در دو سطح توصیفی )فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار( و در سطح استنباطی )ضریب همبستگی پیرسون ،t تک نمونهای، تحلیل واریانس چندگانه و رگرسیون( با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 11 انجام گرفت.

جدول 1: مقایسه میانگین هر یک از متغیرها با میانگین فرضی )3(
سطح معناداری t df میانگین متغیر
5/551 14/1 141 3/64 ± 5/00 مثبتگرایی
5/551 14/4 141 3/66 ± 5/04 کلان نگری
5/551 22/8 141 3/41 ± 5/48 هدفمندگرایی
5/551 11/3 141 3/05 ± 5/04 واقعیتگرایی
5/551 12/2 141 3/61 ± 5/61 خوشبینی
5/551 14/1 141 3/68 ± 5/43 مهارت تفکر
5/551 25/8 141 3/64 ± 5/45 خلاقیت
جدول 2: ضریب همبستگی بین مؤلفههای مهارت تفکر و خلاقت
سطح معناداری R2 ضریب همبستگی متغیر
5/551 5/20 5/05 مثبتگرایی خلاقیت
5/551 5/21 5/46 کلاننگری و خلاقیت
5/551 5/34 5/62 هدفمندگرایی وخلاقیت
5/551 5/31 5/63 واقعیتگرایی و خلاقیت
5/551 5/34 5/62 خوشبینی و خلاقیت
5/551 5/01 5/82 مهارت تفکر و خلاقیت
جدول 3: ضرایب رگرسیون هر یک ازمولفه های مهارتهای تفکر
سطح معناداری t خطای استاندارد Beta B متغیرها
5/551 0/00 5/25 – 1/12 مقدار ثابت
5/14 5/51 5/50 5/551 5/551 مثبتگرایی
5/33 5/16 5/50 5/56 5/50 کلان نگری
5/551 4/38 5/56 5/35 5/26 هدفمندگرایی
5/551 3/84 5/50 5/24 5/21 واقعیتگرایی
5/551 3/26 5/50 5/20 5/16 خوشبینی
02
)12/5 = F( و خلاقیت دانشجویان بر حسب جنسیت) 86/1 = F(، رشته تحصیلی) 32/5 = F( و مقطع تحصیلی) 82/1 = F( در سطح خطای) 50/5 > α( تفاوت معناداری وجود ندارد. به عبارتی مهارتهای تفکر و خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر رشتههای مختلف تحصیلی و مقاطع مختلف تحصیلی، یکسان است. جدول رگرسیون نشان داد از بین مؤلفههای مهارت تفکر مؤلفههایهدفمندگرایی با ضریب) 26/5 = B(، واقعیتگرایی )21/5 = B( وخوشبینی )16/5 = B( قابلیت پیش بینی خلاقیت دانشجویان را دارندو میتوانند در مدل رگرسیونی قرار گیرند. طبق جدول 4 تحلیلواریانس چندگانه نشان داد بین مهارتهای تفکر دانشجویان بر حسبجنسیت )11/1 = F(، رشته تحصیلی) 18/5 = F( و مقطع تحصیلی

جدول 4: تحلیل واریانس چندگانه جهت مقایسه مهارت تفکر و خلاقیت دانشجویان بر حسب ویژگیهای جمعیت شناختی
سطح معناداری F میانگین مربعات درجه آزادی مجذور مربعات متغیر
5/43 5/18 5/512 0 5/56 رشته
5/13 1/11 5/34 2 5/86 جنسیت
5/14 5/12 5/524 3 5/581 مقطع
5/82 5/32 5/52 0 5/15 رشته
5/18 1/86 5/280 2 5/00 جنسیت
5/16 1/82 5/28 3 5/41 مقطع

بحث
یافتهها نشان داد میانگین هریک از مؤلفههای مهارت تفکر و خلاقیت بالاتر از حد متوسط است. همچنین با توجه به سطح معناداری، میانگین همه مؤلفهها و متغیرها معنادار است و فرض ادعای پژوهشگر تأیید گردید. این نشان میدهد دانشجویان کمتر به کارهای غلط و بدون ارزش فکر میکنند، اکثر زمانها به پیشرفت و ترقی فکر میکنند، معمولاً یادگیری مطالب جدید را در کار پیاده میکنند، با تفکر ،روشهای کار را ساده میکنند، از افراد منفیباف دوری میجویند، در گروه کاری خود، انگیزه و امید ایجاد میکنند، کار بدون هدف را کمتر انجام میدهند، موفقیت بدون طرح را غیر ممکن میدانند، روی موارد حاد مثبت و یا منفی یک پدیده تعمق میکنند، معمولاً از تجربههای موفق الگوبرداری میکنند و اکثر اوقات، مشکلات را با افکار جدید حل مینمایند. در بعد خلاقیت ،یافتهها نشان میدهد دانشجویان از صرف وقت خود روی ایدههای جدید لذت میبرند، غالباً برای حل مسائل و مشکلات تلاش میکنند، در حل یک مسئله خاص، از رویههای صحیح پیروی میکنند و از شیوههای تکراری برای حل مسئله استفاده نمیکنند. نتایج تحقیق حاضر با نتایج تحقیق رحیمی و ادب جو )2516( و رضایی) 2512( که نشان دادند میانگین هر یک از مؤلفههای مهارتهای تفکر در نمونه مورد نظر بالاتر از حد متوسط است همسویی و مطابقت دارد )1, 15(. یافتهها نشان داد هر چه مؤلفههای مهارت تفکر در دانشجویان افزایش پیدا کند میزان خلاقیت آنها نیز افزایش مییابد. این نشان میدهد تفکّّر مثبت که از نگرش خوش بینانه به جهان هستی منشأ میگیرد، نقش مهمّّی در بروز رفتارهای بهتر و هدفمندتر در انسان داشته و زمینة موفقیت او را فراهم میسازد. نتایج تحقیق حاضر با نتایج تحقیق توانایی) 2515(، کریمی) 2515(، احمدی )2515(، دستغیب) 2511(، Norman ،)1148( Isen )2553( و Yuan)2510( که نشان دادند مهارتهای تفکر نقش مهمی در بروز رفتارهای بهتر و هدفمندتر در انسان ،مهارتهای روابط انسانی، احساس شادمانی، خلاقیت ،انعطافپذیری، وسعت فکر و تمایل به تنوع طلبی ،
03
تصمیم گیریها و خودکارآمدی افراد دارد همسویی و مطابقت دارد )11-18(.
نتایج نشان داد مهارتهای تفکر و خلاقیت دانشجویان دختر و پسر رشتههای مختلف تحصیلی و مقاطع مختلف تحصیلی، یکسان است .این نشان میدهد جنسیت، رشته تحصیلی و مقطع تحصیلی در افزایش یا کاهش مهارتهای تفکر و خلاقیت تاثیری ندارد. در تبیین این نتیجه باید اضافه کرد که علت عدم تفاوت جنسیت در خلاقیت ممکن است ناشی از رشد عوامل فرهنگی و اجتماعی و کاهش باورهای نادرست در جامعه نسبت به تواناییهای دختران و پسران باشد و باعث شده در میزان خلاقیت باهم تفاوت چشمگیری نداشته باشند. دباغیان) 2550( دریافت دانشآموزان ریاضی نسبت به دانشآموزان بقیه رشتهها دارای قدرت تفکر بالاتری هستند )14(. صادقی) 2514( نشان داد که تفاوت معناداری میان سبکهای تفکر قانونگرا، کلی گرا، آزادمنشانه، جزئی نگر و محافظه کارانة معلمان زن و مرد وجود دارد )11( و تحقیق Zhang )2556( نیز نشان داد که سبک تفکر دانشجویان پسر بیشتر آزادمنشانه و کلی گرایانه و سبک تفکر دختران بیشتر قانون گرایانه، قضاوت گرا و محافظه کارانه بوده است )25(. رهنما) 2551( و رحیمی و همکاران )2514( نشان دادند که بین خلاقیت دانشجویان دختر و پسر در پیش بینی پیشرفت تحصیلی آنها تفاوت معناداری وجود ندارد )21, 22(.
نتیجه گیری
طبق یافتهها، میانگین هر یک از مؤلفههای مهارتهای تفکر و خلاقیت از بالاتر از حد متوسط بود. همچنین نتایج مطالعات مختلف و مطالعه حاضر در این زمینه حاکی از آن است که یکی از عوامل مؤثر در ایجاد خلاقیت افراد، پرورش مهارتهای تفکر افراد میباشد. پرورش مهارتهای تفکر و خلاقیت در دانشجویان باعث میگردد تا آنها نقاط ضعف و قوت خود را بهتر تشخیص دهند و بفهمند چگونه میتوانند
نشریه آموزش پرستاری، دوره 1، شماره 1، آذر و دی 5931
محدودیتهای دیگر تحقیق استفاده صرف از پرسشنامههای خودگزارش دهی برای ارزیابی متغیرها، بررسی و جمع آوری مقطعی دادهها و عدم همکاری برخی از دانشجویان در پاسخگویی به سئوالات پرسشنامه بود. بر همین اساس پیشنهاد میگردد سایر محققان به بررسی و مقایسه مهارتهای تفکر در دانشجویان علوم پزشکی با سایر دانشگاهها بپردازند. همچنین بررسی رابطه بین مهارتهای تفکر با قابلیتهای حل مساله اجتماعی، رابطه مهارتهای تفکر با مهارتهای فراشناخت ،مهارتهای تفکر با قابلیتهای کارآفرینی و غیره نیز پیشنهاد میگردد.
سپاسگزاری
از کلیه مسئولان



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید