بسمه تعالي
دانشگاه پيام نور واحد ابهر
تحقيق عملي
عنوان تحقيق :
بررسي نحوه گذراندن اوقات فراغت دانش آموزان دختر مقطع متوسطة شهرستان ابهر
استاد راهنما:
جناب آقاي طاهرخاني
پژوهشگر:
فاطمه كريمي
تابستان 1386
تقديم به مادر مهربانم
به فرشته اي كه از جان برايم مايه گذاشت، شمع شبهاي بيداريم شد ، به او كه در جادة پر از پيچ و خم زندگي همواره نجات بخش وجودم شد، به او كه در امر تحصيل از هيچ كوششي دريغ نورزيد وهر آنچه را كسب كردم مديون فداكاري هايش هستم.
فهرست مطالب
عنوان
چكيده
مقدمه
فصل اول
كليات تحقيق
بيان مسئله
اهداف تحقيق
اهميت تحقيق و فوايد تحقيق
تعريف مفاهيم
پيشرفت تحصيلي
فرضيه
پيشينة تحقيق
حدود و محدوده مطالعاتي
فصل دوم
چارچوب نظري
آراء جامعه شناسان
ديدگاههاي فلسفي
آراء روانشناسان
نظريات روانشناسان در باب پيدايش فراغت
عوامل مؤثر بر گذران اوقات فراغت
كاركردهاي اوقات فراغت از ديدگاه اسلام
فصل سوم
روش تحقيق
درآمد
جامعة آماري
نمونة آماري
ابزار پژوهش
روش تحليل داده ها
فصل چهارم
تجزيه و تحليل داده ها
فصل پنجم
نتيجه گيري و پيشنهادات
پيشنهادات
منابع
ضمايم
چكيده:
تحقيقي كه پيش روي شماست در رابطه با نحوه گذراندن اوقات فراغت دختران مقطع متوسطه شهرستان ابهر مي باشد.
كه در فصل اول به طرح و بررسي مسئله اهداف و ضرورت فوايد تحقيق و محدوده و حدود مطالعاتي و فرضيات و تعاريف عملياتي، و پيشينة تحقيق پرداخته شده در فصل دوم اشارهاي به نظريات بزرگان انديشمندان در مورد اوقات فراغت پرداخته شده بر ادبيات تحقيق هم گذري اشاره شده، در فصل سوم، روش تحقيق، ابزار اندازه گيري جامعه آماري كه جامعه آماري در اين تحقيق 1662 نفر است كه بصورت نمونه گيري تصادفي ساده 100 نفر نمونه انتخاب شده است.
در فصل چهارم به تجزيه و تحليل 5 فرضيه زير پرداخته شده است.
به نظر مي رسد چگونگي گذران اوقات فراغت با پرداختن به فعاليتهاي ورزشي سپري مي شود.
به نظر مي رسد چگونگي گذران اوقات فراغت با اقتصاد خانواده رابطه معناداري وجود دارد.
به نظر مي رسد چگونگي گذران اوقات فراغت با تحصيلات پدر رابطه معنا داري وجود دارد.
به نظر مي رسد چگونگي گذران اوقات فراغت با بعد خانوار رابطه معناداري وجود دارد.
به نظر مي رسد چگونگي گذران اوقات فراغت با پيشرفت تحصيلي رابطه معناداري وجود دارد.
نتايج زير از اين تحقيق استخراج شد.بين چگونگي گذران اوقات فراغت با پرداختن به فعاليتهاي ورزشي رابطه وجود دارد.
بين چگونگي گذران اوقات فراغت با اقتصاد خانواده رابطه وجود دارد.
بين چگونگي گذران اوقات فراغت با تحصيلات پدر رابطه وجود دارد.
بين چگونگي گذران اوقات فراغت بابعد خانوار زابطه وجود دارد.
بين چگونگي گذران اوقات فراغت با پيشرفت تحصيلي رابطه وجود دارد.
در نتيجه 5 فرضيه با 95% اطمينان و5% خطاي تأييد شدند.
مقدمه:
اوقات فراغت را ميتوان مهم ترين و دلپذيرترين اوقات آحاد بشردانست اين اوقات مستعد است كه براي مؤمنان لحظه هاي نيايش با معبود،براي عالمان دقايق تعمق و تفكر، براي هنرمندان زمان ساختن و ابداع باشد.در عين حال براي عده اي نيز اوقات اين اوقات به جاي فراغت ملال آورترين لحظه هاست.
با اينكه انسان از همان دوران اوليه حضورش در كره عرض1 براي تأمين مايحتاج خود به ستيز برخاست نوعي اشتغال در زندگي روزمره اش ظاهر شد اما طبيعت اين اشتغال و همينطور ميزان پرداختن به اين اشتغال به شكلي بوده است كه مي توان اظهار نمود نه تنها موجب خستگي، افسردگي و دلزدگي وي نمي شود كه بعضاً خود نوعي تفريح بوده است.در اين دوران نيز به لحاظ ويژگي هاي كارو اشتغال هنوز نمي توان از فراغت به مفهومي كه امروز از آن مقصود است سخن گفت زيرا كشاورزي خود كارفرما و صاحب كار خويش بوده لذا با ميل و رغبت به كار مي پرداخت در تمدن و يونان قديم داستانهاي فيالي و موهوم جشنهاي سالانه و ماهانه انواع ورزشهاي پهلواني بازي هاي المپيك و نمايش نامه هاي تئاتر موسيقي و شعر وجود داشت.در امپراطوري روم نيز با صورتازه اي از اوقات فراغت روبرو مي شويم.
در مصر نيز ورزش مهم ترين عامل گذراندن اوقات فراغت مردم تلقي مي شد، به خصوص كه در موقع تغيير زندگي از نحوه ابتدايي به سمت مدنيت توجه به تربيت بدني بيشتر شد.
هر موجود زنده اي براي ادامة حيات خود با توجه به شرايط محيط و وضع جسماني خود بايد تلاش كند.از اين جهت در ميان موجودات انسان وضعيت پيچيده اي دارد به گونه اي كه انسان به اقتضاي شرايط اقليمي نوع توليد ميزان نيازها به شكلي متفاوت از موجودات زنده تلاش مي كند.البته هيچ انساني وجود ندارد كه در تمام فصول به طور شبانه روزي1 كار كند يا بطور كلي كار نكند.با توجه به اين واقعيت است كه پديده اوقات فراغت مطرح مي شود. به عبارت ديگر وقتي انسان در طول روز ساعاتي به كار پرداخت پس از پايان كار تبعيد وقت خود را به گونه اي سپري مي سازد كه برفي آن را براي رشد شكوفايي شخصيت خود جمعي به صورت تفريح و سرگرمي و عده اي ديگر طي اين زمان به استراحت مي گذرانند.
فصل اول
كليات تحقيق
بيان مسئله:
اوقات فراغت را مي توان مهمترين و دلپذيرترين اوقات آحاد بشر دانست اين اوقات مستعد است كه براي مؤمنان لحظه هاي نيايش با معبود براي عالمان دقايق تعمق و تفكر براي هنرمندان زمان ساختن و ابداع باشد.در عين حال براي عده اي نيز اين اوقات به جاي فراغت ملال آورترين لحظه هاست.فعاليتهاي اوقات فراغت امروزه از چنان اهميتي1 برخوردار است كه حتي از آن به مثابه آيينه فرهنگ و جامعه ياد مي كنند.به اين معني كه چگونگي اوقات فراغت افراد يك جامعه تا حد زيادي معرف ويژگي هاي فرهنگ آن جامعه است و از اين نظرگاه كوشش براي شناسايي چگونگي گذران اوقات فراغت دانش آموزان كه به عنوان آينده سازان مملكت هستند اهميت بسزايي دارد.
در شرايط زندگي ماشيني و افزايش ساعات فراغت ورزش را مي توان به عنوان وسيله اي مطلوب براي تأمين تفريح سالم و تجديد قواي افراد جامعه و نيز حفظ سلامت جسمي و رواني آنها مورد استفاده قرار داد در زندگي امروزي از كارهاي دشوار كه با نيروي انساني و با كار گرفتن دست و پا
ديگر اندام هاي بدن انجام مي شود، خبري نيست.امروزه بيشتر كارها در مقياس وسيع تر و كيفيتي مطلوبتر توسط ماشين انجام مي شود.
از اين رو نيروهايي كه به اين ترتيب به كار گرفته نمي شوند مي توانند راههاي خروجي خود را حركت ورزش بازي جستجو كنند.در نتيجه قابليتهاي ذهني و جسمي انسان را افزايش دهند.بدون شك براي پيشگيري از خمودگي و انحراف جوانان و غني سازي اوقات فراغت آنان بايد از ابزار ورزش استفاده نمود.اين مهم خبر در ساير برنامه ريزي دقيق و حساب شده امكان پذير نمي باشد.جامعه شناسان بر اين عقيده اند كه در شرايط زندگي ماشيني و افزايش ساعات فراغت ورزش را مي توان بعنوان وسيله مطلوب براي تأمين تفريح سالم و تجديد قواي افراد و جامعه و نيز سلامت جسمي و رواني آنان مورد استفاده قرار داد.
فعاليتهاي ورزشي يكي از فعاليتهاي مهم مورد علاقه جوانان در زمان فراغت آنهاست و موجب مي شود كه آنان در ارضاء نيازهاي خود موفق باشند، محقق در اين تحقيق درصد بررسي علل عوامل نحوه گذران اوقات فراغت دختران مقطع متوسطه شهرستان ابهر با تأكيد بر فعاليتهاي ورزشي و علل عوامل مؤثر بر چگونگي گذران اوقات فراغت مي باشد.
اهداف تحقيق
هدف كلي:
هدف از اين تحقيق بررسي نحوه گذراندن اوقات فراغت دختران مقطع متوسطه دبيرستانهاي شهرستان ابهر مي باشد.
هدف جزئي:
1.تعيين رابطه بين اوقات فراغت دختران با اقتصاد خانواده.
2.بررسي نحوه گذراندن اوقات فراغت با فعاليتهاي ورزشي و ميزان امكانات مرتبط با آن.
3. توجه ويژه خانواده ها بر نحوه اوقات فراغت و غني سازي و پربار كردن اوقات فراغت فرزندانشان لزوم توجه بيشتر مسئولين در امر مهم اوقات فراغت.
4.بدست آوردن رابطه بين نحوه گذرانن اوقات فراغت بر پيشرفت تحصيلي فرزندان.
اهميت تحقيق و فوايد تحقيق
اهميت تحقيق:
آنچه در خصوص اهميت چونگي گذران اوقات فراغت گفته شده چنانچه در محدودة نوجوانان و جوانان مطرح شود طبيعي است كه حساسيت و اهميتي
مضاعف پيدا مي كند.با شناخت نحوه گذران اوقات فراغت نوجوانان و جوانان هم مي توان به كاركرد اوقات فراغت در تعالي روح و انديشه نوجوانان و جوانان پي برد و هم مي توان نشانه هايي از فرهنگ حاكم اين قشر را شناسايي كرد.
چنانچه كاركردهاي فراغت را رفع خستگي و استراحت يا تفريح و سرگرمي1 و بالاخره رشد شكفتگي شخصيت بدانيم.طبيعي است كه نياز به اوقات فراغت مربوط به قشر خاص نيست.ولي از آنجا كه كشور ما در رديف جوان ترين كشورهاي دنيا مي باشد.هدايت و ايجاد امكانات براي گذران اوقات فراغت نوجوانان و جوانان مي توانند در شكل گيري شخصيت آنان و سازندگي جامعه نقش به سزايي داشته باشد.گفتني است كه يكي از مشكلات پايدار جوامع فعلي فراهم آوردن وسايلي است كه نياز به فعاليتهاي تفريحي سالم و كافي را تأمين مي نمايد.با اين كه فقدان وسايل تفريح به هيچ وجه علت منحصر بفرد كجروي نيست،غالباً يكي از موجبات آن محسوب مي شود.
تحقيقات متعدد نشان داده است كه رواج تفريحات انحرافي در بسياري از كشورهاي غربي در برفي از كشورهاي در حال توسعه ناشي از نداشتن امكانات مناسب تفريحي، عدم آگاهي، نداشتن برنامه صحيح نيز اجراي
سياستهاي اجتماعي و اقتصادي نادرست در اين زمينه است، كه موجب شده است بسياري از نوجوانان و جوانان به سوي تفريحات ناسالم كشيده شوند.بسياري در موارد شديد انحرافات در ميان نوجوانان و جوانان نتيجه فقدان برنامه ريزي صحيح جهت گذران اوقات فراغت بوده است.از فوايد اوقات فراغت مي توان افزايش روحيه شادابي در بين دانش آموزان دختر دانست كه موجب بالا رفتن عزت نفس و افزايش پيشرفت تحصيلي مي شود.
پيشينة تحقيق:
نخستين رساله در طرفداري اوقات فراغت براي كارگران در اروپا توسط پل لاماركو سوسياليست نوشته شد كه حق تنبل بودن نام داشت در آمريكا نوراشتاين و بلن باندرسين كتاب نظريه فارغ از كار جامعه شناسي زمان فراغت را بنا نهاد.درد مستمر وي 1920 و 1930 در اروپا و آمريكا نخستين پژوهشهاي درباره فراغت انجام گرفت، نخستين كنفرانس در سال 1924 دفتر بين المللي را درباره آزاد كارگران برپا كرد كه 300 نماينده از 18 ملت در آن شركت داشتند كه نظر عمومي اهميت دادن به اوقات فراغت بوده است.
اما تحقيق محمدمهدي دربارة نحوه گذران اوقات فراغت دانش آموزان منطقه بزينه رود كرد در اين پروژه با بررسي پسران و دختران بر نحوة گذران اوقات فراغت كودكان و نوجوانان بزينه رود پرداخته شده محيطي كه پژوهش
در آن صورت گرفته مدارس روستاها بوده اينپژوهش از دانش آموزان 43 روستاي تحت پوشش منطقه بزينه رود به عمل آمده و همچنين سازمان ملي جوانان تحقيق بسيار مفصلي در مورد بررسي وضعيت اوقات فراغت جوانان در زمستان 1381 انجام داده است كه جاي خود پروژه مفصلي است.
تحقيق طرح مهري صادقي با عنوان بررسي نحوه گذران اوقات فراغت پسران مقطع متوشطه شهرستان قيدار با تأكيد بر فعاليتهاي ورزشي از سري طرحهاي اداره آموزش و پرورش مي توان اشاره كرد كه در اين پروژه محقق به بررسي چگونگي گذران اوقات فراغت پسران مقطع متوسطه به زير پرداخته است.تحقيق ديگر پايان نامه(كارشناسي ارشد) – دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكدة پرستاري و مامايي، 1377.مي توان اشاره كرد.هدف آن تعيين ارتباط چگونگي گذران اوقات فراغت تابستاني ميزان علاقمندي نوجوانان دختر با مشخصات فردي آنها در دبيرستنهاي دخترانه منطقه 11 شهرستان مي باشد، نمونه تحقيق از جامعه پژوهش شامل 800 نفر از دختران دبيرستاني مي باشد كه توسط نمونه گيري سيستماتيك انتخاب شده اند ابزارگردآوري داده ما پرسشنامه است كه از سه بخش تشكيل شده است ، بخش اول شامل 17 سؤال در مورد مشخصات دموگرافيك واحدماست بخش دوم، شامل پنج سؤال مربوط به چگونگي گذران اوقات فراغت تابستاني نوجوانان و بخش
سوم شامل 5 سؤال درباره علاقمندي نوجوانان به چگونگي گذران اوقات فراغت تابستاني مي باشد.
اطلاعات كسب شده توسط آمار توصيفي و استنباطي تجزيه و تحليل شدند.نتايج شامل موارد زير است نسبت دختراني كه در اوقات فراغت تابستاني خود فعاليت ورزشي، هنري، تفريحي و مطالعاتي مي باشند به ترتيب 37/9 درصد 37/2 درصد 53/8 درصد و 21/7 درصد بوده است.
تعريف مفاهيم:
واژه اوقات فراغت خود از دو كلمه(اوقات فراغت) اوقات در لغت جمع كلمه وقت يعني هنگام ها، روزگارها، فراغت ، در لغت به معناي آسودگي و آسايش1 است و معمولاً در مقابل اشتغالات و درگيريهاي روزمره كه نوعاً موجب خستگي مي شود به كار مي رود.فراغت در لغت به معناي آسايش و آرامش و استراحت و آزاد بودن از كار روزانه هر گونه مجال و فرصت ديگر نيز معني مي دهد.براي اينكه ورزش زا تعريف كنيم لازم است تا ويژگيهايش را متمايز سازيم و حدود آن را بعنوان عنصري فرهنگي مشخص سازيم.ورزش همواره بازتاب2 اصلي ترين ارزشهاي مجموعه فرهنگي است كه در آن انجام مي
شود.بنابراين به عنوان شعيره (يا منتقل كنندة فرهنگي) عمل مي كند.حتي ورزشي كه خارجي باشد، به سرعت از نو تعريف مي شود به نحوي تطبيق مي يباد تا با هنجارها و ارزشهاي فرهنگي هماهنگ گردد.
پيشرفت تحصيلي:
– پيشرفت تحصيلي در معناي لغوي يعني: ارتقاء تك تك واحدهاي درسي در مقاطع مختلف تحصيلي. همين تعريف در معناي محلي، افزايش ريشه اي دروس مورد مطالعه، عوامل زيادي در اين موضوع وجود دارد كه تعدادي از آن شامل(مطالعه كتابهاي كمكي و پايه اي/ استفاده از كلاسهاي تقويتي پايه و…..)پيشرفت تحصيلي يكي از عواملي است كه در اجتماع براي پيشرفت تمام ارگانهاي زندگي است عوامل پايه اي كه باعث پيشرفت مي شود، ديد فرد را نسبت به تمام كارهاي روزمره افزايش مي يابد.چون همين عوامل ارتقاء تحصيلي در رشتة انتخابي كه در آينده وجود دارد، بيابد، حال همين موارد ساختار اجتماعي و پايه اي فرد را در زندگي اجتماعي افزايش مي دهد.
فرضيه
فرضيه اصلي:
1.بنظر مي رسد چگونگي گذران اوقات فراغت با پرداختن به فعاليتهاي ورزشي سپري مي شود.
2.بنظر مي رسد چگونگي گذران اوقات فراغت با اقتصاد خانواده رابطه وجود دارد.
فرضيه فرعي:
بنظر مي رسد چگونگي گذران اوقات فراغت با تحصيلات پدر رابطه وجود دارد.
بنظر مي رسد چونگي گذران اوقات فراغت با بعد خانوار خانواده رابطه وجود دارد.
بنظر مي رسد چگونگي گذران اوقات فراغت با بعد پيشرفت تحصيلي رابطه وجود دارد.
حدود و محدوده مطالعاتي:
حدود مطالعاتي تحقيق مورد نياز بررسي نحوه گذران اوقات فراغت دختران مقطع متوسطه شهرستان ابهر ميباشد.حدود مطالعاتي بهار 1386 و محدوده مطالعاتي شهرستان ابهر را در مي گيرد.
فصل دوم

چارچوب نظري
آراء جامعه شناسان:
الف – ديويد رايزمن: رايزمن در كتاب خود به نام “انبوه تنها” بشارت دهنده اصلي در گذران اوقات فراغت بود رايزمن براي اولين بار اين نظر را طرح كرد كه تنها زمان اوقات فراغت است كه به انسان اين فرصت را مي دهد تا به صورتي آزادانه با جامعه مصرفي خود را سازگار سازد.رايزمن نيز مانند ويلن گذشته گرا بود و به عصر طلايي گذشته تأسف مي خورد.رايزمن كسي بود كه روي كاهش ارزش كار اصرار مي كرد و اين چيزي بود كه بعد از او دنبال شد او تصور مي كرد كه در تمدن فراغت، نظام طبقاتي نابود خواهد شد.اين تزي بود كه ديگران(سلسكي و دومازير) هم در اروپا تعقيب كردند.چندسال بعد خود رايزمن در اين مورد تجديد نظر كرد او در صنعتي شدن جامعه نوعي تباهي انسانها را ملاحظه مي كرد و تنها راه رهايي از اين گرداب را فراغت مي دانست او مسائل را بر مبناي رابطه فرد و اجتماع بررسي نمود.
اندرسون: وي فراغت را زمان فروخته نشده اي مي داند كه متعلق به فرد است، زماني كه فرد بر ميل خود از آن استفاده مي كند او مي گفت كه كار در جامعه غربي كمتر نيازهاي انسان را پاسخ مي دهد.و بيشتر تابع منافع شغلي
است اندرسون در فراغت نوعي فعاليت خودانگيخته و آزادي گزينشي مشاهده مي كرد.
اگوست كتت: اين جامعه شناس فرانسوي معتقد است لحظات فراغت، همان لحظات امكان توسعه و پيشرفت انسان است.
ديدگاههاي فلسفي:
مك دول معتقد است: بين فراغت و سلامت در زندگي و مفهوم سلامت بدني – فكري و اساس تندرستي ارتباط وجود دارد.
فرانسيس دوگر: فرانسيس دوگر مي گويد: به من بگوييد اوقات فراغت خود را چگونه مي گذرانيد تا بگويم چه كسي هستيد، فرزندان خود را چگونه تربيت مي كنيد.
تاش: دكتر جي.بي.تاش در كتاب فلسفه و تفريحات سالم در رابطه با اوقات فراغت چنين مي گويد: فراغت مربوط به اوقاتي از زندگي مي شود كه انسان كار موظف و ديگر وظايف شرعي و اجتماعي خود را تمام كرده باشد.يا در خواب ورزش و تفريحات سالم و مشغول بهره برداري از اين زمان است فعاليت كودكان در اوقات فراغت بازي است حال آن كه اين وقت را بزرگسالان در ورزش و ساير فعاليتهاي فرهنگي و هنري مي گذرانند.
تاگور: شاعر و فيلسوف هنري اظهار داشته كه تمدنهاي انساني سرمايه هاي جاوداني است كه از كاشت داشت و برداشت صحيح اوقات فراغت متجلي گشته اند.
برتر اندراسل: چنين اظهار نظر كرده است، فنون جديد امكان اينرا بدست داده است كه اوقات فراغت را تا حدودي از محدوده امتيازات طبقاتي خارج نموده تمام افراد سرشكن نمائيم.
آراء روانشناسان:
در اين قسمت به تئوريهاي مختلف روانشناسان خواهيم پرداخت و همچنين ارتباط اين تئوريها با اوقات فراغت را مورد بررسي قرار خواهيم داد.اريكوفروم روانكاو آلماني ضمن تأكيد بر تفاوت دو جنبة زميني و اجتماعي انسان را در نيازهاي زميني فيزيولوژيك يا حيوان مشترك مي بيند وي نيازهاي مختص انسان را به شرح زير :
1- نياز به تعالي
2- نياز به وابستگي
3- نياز به همانندي
4- نياز به رجوع به اصل
5- نياز به وسايل راه يابي
آلدرفر در تئوري نعروف معتقد، انسان داراي سه نياز اساسي مي باشد كه عبارت اند از:
1- نيازهاي زميني مثل نيازهاي جسماني ، فيزيولوژيك وافيست
2- نيازهاي وابستگي مثل نياز به عشق و تعلق اجتماعي
3- نيازهاي رشد مثل نياز به پويايي و تحقق خويشتن
نظريات روانشناسان در باب پيدايش فراغت:
1- اولين نظريه مبني بر اين است كه مبناي تفريح مذهب است.
چنانچه در جوامع اوليه عملاً رسوم مذهبي از باور و تفريح جدا نبوده است و رقص آواز نمايش رابطه تنگاتنگ با سنن مذهبي داشته است.
2- دومين نظريه فراغت را غريزي بازي و تفريح مي داند.
“كارل گروس” در كتاب بازي و مرد معتقد است كه بازي انسان مانند بازي حيوانات از يك نياز فطري سرچشمه مي گيرد.وظيفه اصلي بازي در سنين كودكي آماده سازي طفل براي بزرگسالي است.
عوامل مؤثر بر گذران اوقات فراغت:
فراغت بستگي به عوامل گوناگون دارد، فراغت آنچنان موضوع پيچيده اي است كه عوامل مؤثر در آن بطور كامل قال شناسايي نيست، تغييرات گوناگون اجتماعي كه در سالهاي افير در جوامع صورت گرفته ماهيت فراغت و
همينطور نحوة استفاده از آن را دگرگون كرده است و موجب گرايش بي اندازه مردم به فراغت گرديده است، عوامل عمئه تعيين كننده فراغت را مي توان بدين گونه بيان كرد: عوامل سياسي، عوامل اقتصادي، طبقه اجتماعي خانواده، عوامل فرهنگي كه به بررسي هر يك از اين عوامل مي پردازيم.
عوامل سياسي مؤثر بر اوقات فراغت:
سازمان سياسي يك كشور بر اوقات فراغت و افراد آن مؤثر است.هر نظام سياسي داراي پديده هاي تفريحي خاص خود مي باشد.دركشوري كه ديكتاتوري حكمفرماست مانند ايتاليا و آلمان قبل از جنگ معمولاً به برنامه هاي تفريحي بيش از اندازه سازمان يافته و رغبت و تمايل دارند.جكومت خود دست به فعاليتهاي بيشتر در امور عمومي مي زند.ولي در نظامهاي سياسي دموكراتيك كه فعاليتهاي فراغت بيشتر به عهدة مؤسسات خصوصي گذاشته مي شود.هرچند ممكن است اسراف و دوباره كاري بيشتري در خدمات اين مؤسسات وجود داشته باشد ولي خواستهاي فردي بهتر ارضاء مي شود، و آزادي بيشتري در انتخاب و گزينش افراد وجود دارند، با تامور(Battamor) در اين زمينه معتقد است كه دو مسألة مهم در فرايند اوقات فراغت مورد غفلت قرار گرفته است : اول قدرت سياسي و دوم مسألة برابري. وي معتقد است كه جامعه متضمن درجة بزرگي از برابري اقتصاد است، زيرا اگر فراغت
عمدة زندگي اجتماعي آينده باشد، در اين صورت بايد وسائل استفاده و لذت بودن از آن بر پايه هاي مساوي تري براي همگان فراهم شود.
فقدان منابع براي استفاده كامل از اوقات فراغت در ميان بخش بزرگ مردم مشكلات اجتماعي بزرگ را ايجاد كرده است.اما در زمينة نابرابريهاي سياسي بايد اشاره كرد، كه ما نياز داريم دربارة پيدايش جامعه اي برخوردار فراغت و فراواني و فراغت به دگرگوني در نهادهاي اقتصادي و سياسي نيازمند مي باشد(به طوري كه مشهود است: تحليل باتامور يك تحليل عميق و جامعه شناختي است.زيرا كه تحقيق جامعه فراغت را مستلزم عواملي مانند: عزم سياسي و شرايط مناسب اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي مي داند.)
عوامل اجتماعي مؤثر بر اوقات فراغت:
– در چونگي گذران اوقات فراغت افراد يك جامعه با افراد جامعه ديگر تفاوتهاي زيادي ديده مي شود.زيرا ارزشها، اقتصاد، نظامهاي سياسي و.. در جوامع متفاوت مي باشند.از انجا كه تفريحات در يك جامعه با هم تفاوت دارد.مانند تفاوت دو جنس و يا تفاوتهاي ساكنين شهر يا روستا.
– شيوه زندگي از جمله متغيرهاي اجتماعي است كه بر روي رفتار فرد تأثير مي گذارد.فعاليتهايي كه فرد در اوقات فراغت انجام مي دهد، نيز جزئي از رفتار وي مي باشد كه به نوبة خود تحت تأثير شيوه هاي زندگي شخص مي
باشد.بالا رفتن سطح سواد و اقتصاد اثر مثبتي بر گذران اوقات فراغت داد.(سيف مظفري، 1357)
– تحقيقي كه توسط فورلانك، كمبل و ديبرت در سال 1990 ميلادي انجام شد، نشان مي دهد كه وضعيت اقتصادي – اجتماعي به طور مستقيم و غير مستقيم در مشاركت و علاقه مندي جوانان به شكلهاي گوناگون گذراندن اوقات فراغت تأثير مي گذارد.(فرج اللهي، نصرت الله ، 1373)
– محيط اجتماعي و اقتصادي نيز در انتخاب نوع امكانات فراغت تأثير بسياري دارد.تفاوت زيادي ميان درآمد افراد در جامعه، پائين بودن قيمتهاي توليد و مسائلي مانند اينها به عنوان عوامل اقتصادي مي توانند در اين زمينه مطرح باشد.بعنوان مثال ارزان بودن امكانات ورزشي و تفريحي، بر ميزان استفاده كنندگان آنها تأثير مي گذارد.”ايراندخت معدن كن، 1369″
طبقه اجتماعي به عنوان عامل مؤثر در گذران اوقات فراغت
شرايط مختلف حاكم بر زندگي يك دانش آموز مرفه با شرايط حاكم بر يك دانش آموز فقير همچنين وضعيت خاص يك دختر خانه نشين محروم در قياس با يك دختر محصل بهره مند موجب مي شود كه با فرض وجود تمام عوامل و زمينه هاي بهره گيري از اوقات فراغت در جامعه هر كدام به سمت استفاده نوع خاصي از امكانات موجود گرايش مي يابند، و اين گرايش مسلماً
متأثر از شرايط محيطي و تربيتي خاص است كه فرد در آن عمر خود را مي گذراند.
خانواده:
– خانواده مي تواند در راهنمايي و هدايت جوانان و نوجوانان در فعاليتهاي فراغتي نقش بسيار مهمي را ايفا كند.از جمله خانواده بهترين عرضه كننده خدمات فراغتي مي باشد.
از ويژگي هاي خدمات خانواده اين است كه فرد و خانواده به علت شناخت مبرم ترين نيازهاي فراغتي خود خدمات و امكاناتي را فراهم مي آورند كه كاربرد عملي باشند و بيشتر افراد خانواده بتوانند از آن استفاده كنند.بنابراين خانواده و والدين نقش تعيين كننده اي در شيوه گذراندن اوقات فراغت فرزندان دارد.
عوامل فرهنگي مؤثر در گذراندن اوقات فراغت:
– در گذراندن اوقات فراغت ميان زنان و مردان تفاوت فاحشي وجود دارد و اين به دليل درگير شدن جوانان با ارزشها، سنتها و اعتقادات گذشته است.اين عقايد و سنت ها از دختران خواسته هايي دارند كه شايد از پسران انتظار نداشته باشند، اين سنتها باعث شده اند دختران در گذراندن اوقات فراغت آزادي عمل كافي نداشته باشند(كبري پور صادقي1353)
عوامل مؤثر بر نحوه گذران اوقات فراغت
1.سن و نقش خانوادگي:
مسألة اوقات فراغت بعنوان يك مسألة تعيين كننده و حساس مطرح مي شود، جوانان در مورد چگونگي گذران اوقات فراغت نيز خواستها و گرايشهايي متفاوت از پدران و مادران خود دارند، بعضي از اين تفاوتها طبيعي و ناشي از تفاوتهاي سني و مقتضيات آنان است يعني جوانان علاوه بر نيازهاي طبيعي علاوه بر نيازهاي زيستي اوليه، نيازهاي ثانويه اي نيز دارند مانند: محبت، معني جويي براي زندگي ، تعلق خاطر بر گروه و جمع متجانس با خود ، امنيت ، احساس ارزشمندي و موفقيت، نوآوري ، همدلي و همدردي نياز به احساس كمال، تعالي و پيشرفت پذيرفته شدن توسط گروه همسال، شناخت ارزشهاي اخلاقي.
بعضي از صاحب نظران معتقدند كه پاسخ عاقلانه و منطقي به تمايلات و خواستهاي اقتصادي و فن آورانه كه به افزايش قيمت وقت آزاد كمك مي كند، ممكن است به تشويق توسعه اوقات فراغت منجر شود، اين امر از طريق سرمايه گذاري و خدماتي عملي خواهد بود كه امكان استفاده و لذت بردن از مسافرت، ورزش ، پرداختن به امور هنري، آموزش مناسب براي دور شدن از
جو خشن و جوي عادي، تقويت تمايلات مردم در مورد گذراندن اوقات فراغت را فراهم مي سازد.
2.عوامل فردي، اجتماعي:
نظريه هاي زيست شناختي و روانشناختي، بازي و تفريح را يكي از منابع رفع نيازهاي انسان دانسته و آن را نوعي برون ريزي انرژي و تنش زائي مي دانند.از اين رو كار را نوعي فعاليت تنش زا و فعاليتهاي تفريحي را متضاد آن تلقي مي كنند، همچنين انسان بوسيلة بازي مي تواند از اثرات مضر و زيان آور خستگي ناشي از كار جلوگيري كند.
3.خانواده:
نهاد خانواده با توجه به خصوصياتي كه دارد مي تواند نقش بسيار مهمي در امر گذراندن اوقات فراغت ايفا كند، هر فرد ساعات متعددي از شبانه روز خود را در خانه به سر مي برد كه از اين اوقات براي استراحت، عذاخوردن، گفتگو با ديگر اعضاء خانواده، مطالعه، بازي و…. بديهي است كه خانواده بعنوان يكي از واحدهاي اجتماعي با ديگر واحدها و نهادها در تماس و از آنها متأثر است.
4.مدرسه:
يكي از نقشهايي كه براي نهادهاي آموزشي و پرورشي به خصوص در جوامع پيشرفته در نظر گرفته شده پرورش مهارتهاي دانش آموزان
است.براي گذراندن اوقات فراغت انجام كارهاي هنري خلاق مستلزم فراگيري مهارتهايي است كه مدرسه مي تواند در اين مورد نقش مهمي ايفا كند.مثلاً تقويت مهارتهاي ورزشي از طريق ساعات بازي رسمي و ساعات غيررسمي، ترتيب دادن مسابقات ورزشي ميان كلاسهاي مختلف برپا كردن كلاسهاي آموزشي هنري، مانند كلاس نقاشي، موسيقي، خطاطي، مجسمه سازي، تشكيل گروههاي دانش آموزي براي تهية روزنامه ديواري، تشكيل گروههاي نمايشي، ترتيب دادن بازديد دانش آموزان از مراكز تفريحي و فرهنگي كه مي تواند با همفكري و همكاري والدين و انجمنهاي مدرسه و خانه صورت گيرد.
5.دولت:
دولتها با توجه به اختيارات و امكانات وسيعي كه در اختيار دارند و همچنين با توجه به توسعه كاركردهائي كه از گذشته بر عهده داشته اند و انتظارات جديدي كه مردم از آنها دارند هم مي توانند و هم بايد در برنامه ريزي و اقداماتي در جهت بهبود و غني تر كردن نحوة گذراندن اوقات فراغت مردم نقش عمده اي ايفا كنند.
اين امر ناشي از اين واقعيت اس كه حتي در كشورهاي غربي كه فردگرائي اساس فلسفة سياسي آنهاست مداخلات دولت در شئون مختلف زندگي اجتماعي گسترش يافته است.
6.محل سكونت:
مونتسيكو(Monteskio) در مورد تأثير آب و هوا بر شيوة زندگي و حتي ذوقيات افراد مي گويد : در كشورهاي سرد مردم در برابر لذات چندان حساسيت ندارند.اين حساسيت در كشورهاي معتدل بيشتر و در كشورهاي گرم بسيار زياد است، همچنانكه آب و هواي هر منطقه را با توجه به طول جغرافيايي آن تشفيص مي دهند، مي توان گفت كه درجة حساسيت افراد نيز معيار مناسبي براي تشفيص آب و هواي مناطق آنهاست.
7.نهادهاي مذهبي:
اعتقادات مذهبي افراد و قداست امور ديني و وابستگي عاطفي افراد به اين امور نقش مهمي را در ارتباط با نحوة گذراندن اوقات فراغت در اختيار مؤسسات ديني قرار مي دهند، اين مؤسسات با استفاده از نفوذ معنوي بر فكر و ذهن مردم و به خصوص جوانان ، آنان را در امر گذراندن صحيح و مناسب اوقات فراغت بازي مي كنند.كليساها، معابد، مساجد، ديرها، خانقاهها مي توانند متناسب با امكانات خود در اين مورد ايفاي نقش كنند.
كاركردهاي اوقات فراغت از ديدگاه اسلام:
1.يكي از برنامه ريزي هاي تفريحي كه متضمن قواعد متعددي ميباشد مسافرت است، در ديواني كه به علي (ع) نسبت داده شده چنين آمده براي نيل
به تعالي و ترقي از تنهايي خود دور شويد.مسافرت كنيد كه در سفر بسي فايده است. سفر باعث تفرج و انبساط روح است.اندوه و آزردگي را برطرف مي كند.يكي از راههاي تحصيل درآمد و تأمين معاش است.وسيلة فراگرفتن علم و تجربه است به انسان زندگي مي آموزد.آدمي در سفر با افراد با فضيلت و ارزشمند برخورد مي كند با آنها دوست مي شود.
2.در اسلام از انواع ورزش و بازي كه موجب ساخته شدن انسان مي شود1 به نقل از زبان ائمه اطهار و معصومين (ع) سخن رفته است.مثلاً اسب سواري و تيراندازي براي ايجاد روحيه سلحشوري و مقاومت نه فقط توصيه شده بلكه شرط بندي هم در اين دو مورد جايز شده است.
3.خدمت به همنوعان و همشهريان به صورت كمك ه درماندگان و مساكين و آسيب ديدگان اجتماعي ، راه اندازي چرخ هاي زندگي افراد، با صدقات و فيرات و غيره يكي ديگر از مواردي است كه در اسلام به آن توصيه شده است.
4.از ديگر موارد كه جاي تفريح و وقت آزاد را مي تواند پر كند، معاشرت ، دوستي و صلة رحم با ديگران است.
نگاهي به وضعيت اوقات فراغت دانش آموزان:
با فرا رسيدن فصل تابستان، چگونگي گذران اوقات فراغت ميليونها دانش آموز به يكي از مهم ترين دغدغه هاي خانواده ها و متوليان امر تبديل مي شود.به اعتقاد جامعه شناسان با گذران اوقات فراغت تجربه اي است كه فرد هنگام رهايي از اشتغالات و الزامات كار روزانه بر اساس تمايلات شخصي و مشاركت داوطلبانه متناسب با نياز و ذوق خود انتخاب مي كند تا جسم فكر و شخصيت او رشد و پرورش يابد.به همين علت چنانچه برنامه ريزي جدي و جامعي براي گذراندن اوقات فراغت كودكان و نوجوانان انجام نشود پيامدهاي ناگواري را برجاي مي گذارد و باعث رشد انحرافات و بزهكاري در آنها مي شود.
پژوهش هاي انجام شده در ايران نشان مي دهد كه بيشتر انحرافات و بزهكاري كودكان و نوجوانان در نتيجه نداشتن برنامه ريزي صحيح در گذراندن اوقات فراغت1 آنها حادث مي شود، چنانچه در تابستان به علت افزايش وقت و فرصت هاي فراغت، بيشترين بزهكاري و اختلالات رفتاري به وقوع مي پيوندند.در حقيقت آگاهي نداشتن خانواده و نبود امكانات تفريحي مناسب باعث مي شود كه بسياري از كودكان و نوجوانان نيازهاي خود را از مجاري خلاف و غيرمجاز تأمين و برآورده نمايند و رواج تفريحات ناسالم و
اغراقي يكي از راههاي ورود به عرصه بزهكاري و انحرافات اجتماعي محسوب مي شود.
امروزه اوقات فراغت نزد برنامه ريزان و سياستگذاران از اهميتي بسيار بالا برخوردار است به گونه اي كه برخي از مقوله اوقات فراغت به عنوان فرهنگ جامعه ياد كرده اند.
انديشمندان و متفكرين ، در حالي كه كاركردهاي گوناگوني براي اوقات فراغت و فعاليتهاي فراغتي قائل شده اند، بروجوهاي بسياري را در تنهايي خود بدون داشتن برنامه اي از پيش انديشيده شده مي گذرانند ، براي آنها تلويزيون يعني فيلم و سريال در تمام روزهاي بيكاري، يعني خريد و بالا و پايين كردن مغازها….
فصل سوم

روش تحقيق
درآمد:
تا آنجا كه امكان داشت در فصلهاي گذشته سعي كرديم نحوه گذراندن اوقات فراغت دانش آموزان دختر را توضيح دهيم. در فصل اول به بررسي و بيان سؤالات اهميت تحقيق و هدف و محدوده مطالعاتي و پيشينه تحقيق در فصل دوم ، به بررسي انديشه و نظر صاحبنظران و در مورد اوقات فراغت و ادبيات تحقيق پرداخته شده . در اين فصل مي خواهيم به روش تحقيق ، جامعه آماري، جسم نمونه، ابزار پژوهش و روش تحليل اطلاعات را در ارتباط با موضوع مورد بررسي توضيح دهيم:
جامعه آماري :
جامعه آماري مورد بررسي دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان ابهر جمعاً 3662 نفر مي باشد كه از اين تعداد سال اول متوسطه دختران 1283 نفر و بقيه در جدول زير درج شده اند :
سال دوم رياضي 178 نفرسال سوم رياضي 142 نفرسال دوم تجربي 337 نفر سال سوم تجربي 267 نفرسال دوم انساني 360 نفرسال سوم انساني 305 نفرسال دوم فني 136 نفرسال سوم فني 132 نفرسال دوم كار و دانش 221 نفرسال سوم كار و دانش 302 نفرجمع كل 1232 نفرجمع كل 1148 نفر قابل ذكر است در پروژه جامعه آماري پيش دانشگاهي شهرستان ابهر لحاظ نشده است.
نمونه آماري: نمونه آماري در اين پروژه 100 نفر مي باشد كه به صورت نمونه گيري تصادفي ساده انتخاب شده است .
ابزار پژوهش: ابزار مورد استفاده در اين پژوهش پرسشنامه مي باشد.
پايايي و اعتبار تحقيق:
براي پايايي و اعتبار تحقيق قبل از اينكه پرسشنامه ها اجرا شود به صورت آزمايشي محقق 10 پرسشنامه را اجرا كرده است تا اصلاحات لازم صورت گيرد.
روش تحليل داده ها:
براي تجزيه و تحليل داده هاي جمع آوري شده به وسيله آزمون خي دو( x2 ) يك بعدي استفاده شده است. مقدار بدست آمده را با خي دو (x2)جدول شماره ها در آمار در علوم اجتماعي بررسي كرديم :
فورمول خي دوبدين صورت مي باشد:
x2 = ? (F0-fe)2 ÷ fe
فراواني مورد استفاده1 = f0
فراواني مورد انتظار2 = fe
فصل چهارم
روش تجزيه و تحليل اطلاعات
روش تجزيه و تحليل اطلاعات:
بعد از طرح كردن پرسشنامه و تكميل آن تمامي سؤالات كد گذاري شده و فراواني مشاهده شده1 و فراواني مورد انتظار2 از طريق آزمون خي دو( x ) يك بعدي به تجزيه و تحليل فرضيه ها پرداخت شده كه خي دوبرابر است با : x2 = ? (F0-fe)2 ÷ fe
روش تجزيه و تحليل آماري :
مورد استفاده براي تجزيه و تحليل يافته ها و آزمون خي دومي باشد . هدف از اجراي آزمون خي دومشخص كردن وابستگي يا عدم وابستگي دو متغير وابسته3 و مستقل4 كه در اين پژوهش متغير وابسته اوقات فراغت و متغير هاي مستقل ، فعاليت هاي ورزشي ، اقتصاد خانواده ، تحصيلات پدر ، بعد خانوار و پيشرفت تحصيلي است.
اينك به آزمون فرضيه ها به همراه جدول مربوطه پرداخته مي شود:
فرضيه اول: بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با پرداختن به فعاليتهاي ورزشي رابطه وجود دارد .
نحوه گذراندن اوقات فراغتخيلي زيادزيادتا حدودياصلاًجمعپرداختن به فعاليتهاي ورزشي47251810100Fe25252525100(fe – f.)2
fe(fe – f.)2
(fe – f.)
feF01.4448422254700025251.9649725189225152510
X2 =(f0-fe)2÷fe =12.4 d.f = k-1 =4-1= 2
X2 = 7.82
H0 : بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با پرداختن به فعاليتهاي ورزشي رابطه وجود ندارد.
H1 : بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با پرداختن به فعاليتهاي ورزشي رابطه وجود دارد.
چون خي دوبدست آمده با سطح معني دار 5 درصد و درجه آزادي 3 برابر با 12.4 مي باشد چون كه از خي دوجدول 7.82 بزرگتر است با اطمينان 95 درصد نشان مي دهد كه رابطه معني داري بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با پرداختن به فعاليتهاي ورزشي وجود دارد .
پس فرضH0 رد مي شود و فرض H1 تاييد مي شود.
فرضيه دوم : چگونگي گذراندن اوقات فراغت با اقتصاد خانواده رابطه وجود دارد .
نحوه گذراندن اوقات فراغتخيلي زيادزيادتا حدودياصلاًجمعاقتصاد خانواده 50241610100fe25252525100
(fe – f.)2
fe(fe – f.)2
(fe – f.)
feF0256252525500.0481-25243.24819-2516922515-2510
X2= (f0-fe)2÷fe = 37.28 d.f = 3
X2= 7.82
H0 : بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با اقتصاد خانواده رابطه وجود ندارد.
H1 : بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با اقتصاد خانواده رابطه وجود دارد.
چون خي دوبدست آمده با سطح معني داري 5 درصد و درجه آزادي 3 برابر 37.28 مي باشد چون كه از خي دوجدول 7.82 بزرگتر است با اطمينان 95 درصد نشان مي دهد كه رابطه معني داري بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با اقتصاد خانواده وجود دارد .
پس فرضH0 رد مي شود و فرض H1 تاييد مي شود.
فرضيه سوم : چگونگي گذراندن اوقات فراغت با تحصيلات پدر رابطه وجود دارد .
نحوه گذراندن اوقات فراغتخيلي زيادزياد تا حدودياصلاًجمعتحصيلات پدر 12172645100Fe25252525100
(F0-fe)2 fe(F0-fe)2F0-fefef.6.761691325120.6416825170.0411252616400202545
X2 = (f0-fe ) ÷ fe = 23.44
d.f = 3 x2= 7.82
H0 : بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با تحصيلات پدر رابطه وجود ندارد.
H1 : بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با تحصيلات پدر رابطه وجود دارد.
چون خي دوبدست آمده با سطح معني دار 5 درصد و درجه آزادي 3 برابر 23.44 مي باشد چون كه از خي دوجدول 7.82 بزرگتر است با اطمينان 95 درصد نشان مي دهد كه رابطه معني داري بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با تحصيلات پدر جود دارد .
پس فرضH0 رد مي شود و فرض H1 تاييد مي شود.
فرضيه چهارم: چگونگي گذراندن اوقات فراغت با بعد خانوار رابطه وجود دارد.
نحوه گذراندن اوقات فراغتخيلي زياد زيادتا حدودياصلاًجمعبعد خانوار15222043100Fe25252525100
(f0-fe)
fe(f0-fe)2(f0-fe)FeF041001025150.3693-25220255-252012.96324182543
X2 = (F0-Fe) ÷Fe = 17.32
X2 = 7.82
d.f0 = 3
H0 : بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با بعد خانوار رابطه وجود ندارد.
H1 : بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با بعد خانوار رابطه وجود دارد.
چون خي دوبدست آمده با سطح معني دار 5 درصد و درجه آزادي 3 برابر با 17.32 مي باشد چونكه از خي دوجدول 7.82 بزرگتر است با اطمينان 95 درصد نشان مي دهد كه رابطه معني داري بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت با بعد خانوار رابطه وجود دارد . پس فرض H0 رد مي شود H1 تاييد مي شود .
فرضيه پنجم : چگونگي گذراندن اوقات فراغت با پيشرفت تحصيلي رابطه وجود دارد.
چگونگي گذراندن اوقات فراغتخيلي زيادزيادتا حدودياصلاًجمعپيشرفت تحصيلي40331413100fe25252525100
(F0-FE)2 FE(F0-FE)2(F0-FE)FEF092251525402.5664825334.8412111-25145.7614412-2513
X2= (F0-Fe)÷ Fe=22.16 d = f0 =(K-1) = (4-1) = 3
X2 = 7.82
H2 : بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت و پيشرفت تحصيلي رابطه وجود ندارد.
H1 : بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت و پيشرفت تحصيلي رابطه وجود دارد.
چون خي دوبدست آمده با سطح معني داري 5 درصد و درجه آزادي 3 برابر 22.16 مي باشد چونكه از خي دوجدول 7.82 بزرگتر است با اطمينان 95 درصد نشان مي دهد كه رابطه معني داري بين چگونگي گذراندن اوقات فراغت و پيشرفت تحصيلي وجود دارد . پس فرض H0 رد مي شود و فرض H1 تاييد مي شود.

فصل پنجم
نتيجه گيري و



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید