مقدمه:
شکست تحصيلي و خسارتهاي ناشي از آن يکي از نقايص آموزشي بسياري از کشورهاي جهان سوم، و از آن جمله کشور ايران است .
کودکان ما ارزشمندترين سرمايه جامعه ، ظريف ترين و گرانبهاترين هديه اي هستند که خداوند به عنوان امانت به ما سپرده است و از وظايف جامع? دست اندر کاران تعليم تربيت کشور اسلامي است که از طريق مطلوبترين روشها و انساني ترين رفتار کودکان جامعه (آينده سازان) را هدايت کنند در اين راستا خانواده در آموزش و پرورش به عنوان محور و پايه اصلي مي توانند انجام وظيفه کنند.
روشها و طرحهاي متعدد براي همکاري پدر و مادرها با فرزندان وجود دارد که در شرايط مختلف به فراخور مال والدين قابل اجرا و بهره برداري مي باشند ميزان تصميمات تراکم شغلي ، موقعيت اقتصادي ، اجتماعي پدر و مادرها از جمله عوامل تعيين کننده اي هستند که حدود و پيشرفت تحصيلي دانش آموزان را مشخص مي سازند.
چکيده تحقيق :
علل و عوامل متعددي باعث ايجاد افت تحصيلي مي شود که مي توان آنها را به علل و عوامل خارجي و داخلي نظام آموزش و پرورش تقسيم کرد از آنجا که اين عوامل تأثير متقابل بر روي هم دارند نمي توانند جداگانه مورد تجزيه و تحليل قرار گيرند ولي براي بهتر شناخته شدن اين علل و عوامل و به منظور انجام يک تحقيق دقيق يک محدوده زماني کوتاه ناگزير به انتخاب يک بعد از علل و و عوامل ( يعني علل و عوامل خارجي) افت تحصيلي شده اين اهدافي که مورد بررسي و مطالعه قرار مي گيرند عبارتند از:
اهداف کلي : هدف کلي اين تحقيق ارائه پيشنهادات بر اساس نتايج بدست آمده جهت کاهش افت تحصيلي است
اهداف ويژه : هدف ويژه بررسي و شناسايي ويژگيهاي اجتماعي ، اقتصادي و فرهنگي دانش آموزان دختر سال سوم راهنمايي داراي افت تحصيلي
موضوع: بررسي ويژگيهاي اجتماعي ، اقتصادي، فرهنگي دانش آموزان دخترانه کرج با سابقه شکست تحصيلي
در رابطه با سوالات فوق الذکر 100 نفر از دانش آموزان دختر سال سوم راهنمايي فروردين که اين تعداد از مدرسه راهنمايي از طريق نمونه گيري خوشه اي تصادفي انتخاب شدند و پرسشنامه 20 سوال در بين آنها توزيع گرديده است.
با توجه به توضيحات نتايج ذيل در اين تحقيق به دست آمده است.
1- اکثر دانش آموزان مردود در خانواده هايي با سطح پايين اقتصادي زندگي مي کردند.
2- اکثريت دانش آموزان مردود با سطح پايين اجتماعي و فرهنگي پايين قرار دارند.
3- اکثريت دانش آموزان مردود برنامه ريزي صحيحي جهت گذراندن اوقات فراغت خود ندارند.
4- اکثريت دانش آموزان مردود دوستان بي تفاوت نسبت به تحصيل ، اهل تفريح و يا ترک تحصيل کرده دارند.
بيان مسئله :
همگام با پيشرفت و افزايش سرانه آموزش و پروش نيز درمان افزايش است . مسلما هر جامعه اي که براي تعليم و تربيت سرمايه گذاري مي کند انتظار دارد که محصولي در راستاي هدف نظام آموزش و پرورش بدست آورد تا اين سرمايه گذاري عظيم از طريق تربيت انساني جوابگوي احتياجات جامعه گردد.
در اين تحقيق تأثير عوامل اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي مدارس مورد بررسي قرار مي گيرد و در مورد مسائلي مثل فقر و محروميت اقتصادي، نا مناسب بودن مکان زندگي نگرش والدين نسبت به تحصيل فرزندان توفيقاتي داده شده است.
فصل اول
معرفي تحقيق
تعريف موضوع تحقيق
ضرورت تحقيق
فايده تحقيق
اهداف کلي و ويژه تحقيق
محدوديت هاي تحقيق
تعريف واژه ها و اصطلاحات
معرفي تحقيق:
شکست تحصيلي و خسارتهاي ناشي از آن يکي از نقايص آموزشي بسياري از کشورهاي جهان سوم، و از آن جمله کشور ايران است اين مسئله به عوامل و موجبات گوناگون مربوط مي شود که براي چاره جويي بايد آنها را به دقت شناسايي و ارزشيابي کرد.
برخي از اقتصاد دانان معتقدند در بسياري از کشورهاي در حال توسعه آموزش رسمي بزرگترين صنعت و بزرگترين مصرف کننده درآمدهاي عمومي است قراين و شواهد حکايت از آن دارد که کشور ما به علت تمرکز بيش از حد تصميم گيري در نظام اداري و اجرايي ناسازگار بودن توان آموزش و پرورش با مقتضيات و نيازهاي اقتصادي و اجتماعي کشور نيز رشد فزاينده تعداد دانش آموزان که از رشد سريع جمعيت سرچشمه مي گيرد و سبب افزايش حجم مسئوليت دستگاه اجرايي آموزش و پرورش مي گردد. مجموع شرايطي که با کميت قلت بازدهي اين صنعت يعني خسارات اقتصادي ناشي از شکست تحصيلي مي شود تشديد مي گردد.
در اين رابطه وضعيت اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي خانواده دانش آموزان چگونگي گذراندن اوقات فراغت دانش آموزان و برنامه ريزي در جهت آن و گروه دوستان دانش آموزان را به عنوان ويژگيهاي مردودين مورد توجه قرار داديم.
اميد است شناخت ويژگيهاي مذکور در بررسي همه جانبه و ارائه پيشنهادات دستيابي به نتايج بتواند مسئولان و دست اندرکاران و برنامه ريزان جامعه آموزش و پرورش را به راه حلها رهنمون گردد.
تعريف موضوع تحقيق
موضوع مورد مطالعه در اين تحقيق بررسي ويژگيهاي اجتماعي و اقتصادي دانش آموزان
ويژگيهاي اجتماعي ، اقتصادي و فرهنگي که در اين تحقيق مد نظر است عبارتست از :
درآمد خانواده ، شغل خانواده ، تحصيلات والدين ، اشتغال دانش آموزان، وضعيت مسکن ، نحوه گذراندن اوقات فراغت دانش آموزان نقش دوستان ، رفتار والدين با دانش آموزان ، رفتار اعضاي خانواده با دانش آموزان اين تحقيق در صدد است که ويژگيهاي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي دانش آموزان دختري که سابقه افت تحصيلي دارند را بررسي کند.
از افت تحصيلي تعاريف متعددي در کتابها ذکر شده است اما آنچه در تحقيق از اين مفهوم مد نظر است مترادف دانستن آن با مفهوم پايه تکرار تحصيلي است .
در ذيل به چند تا از تعاريف افت تحصيلي اشاره مي شود.
1- در تعريفي منظور از افت تحصيلي يا تکرار پايه تحصيلي عبارتست از تکرار پايه يک کلاس براي دانش آموزان که در معدل يک سال تحصيلي در همان کلاس پايه اي که در سال قبل به سر مي برده به تحصيل ادامه مي دهد و همان کاري را انجام مي دهد که در سال گذشته نيز انجام داده است.
2- در تعريف ديگري منظور افت تحصيلي تکرار پايه تحصيلي بدين صورت بيان شده است که در نظامهاي آموزشي که ارتقا از يک پايه به پايه ديگر از نظر سابقه و پيشرفت تحصيلي اجرا شرايط خاص پيش بيني شده در مقررات امتحاني را ايجاب مي کند عدم توفيق گروهي از دانش آموزان در امتحان تکرار پايه و اتلاف ناشي از آنرا پديد مي آورد.
ضرورت موضوع تحقيق
با اشاره به شواهد ذيل اهميت و ضروت موضوع تحقيق روشن مي شود.
در کتابهاي تحت عنوان شکست تحصيلي در آموزش ابتدايي و راههاي مقابله با آن اهميت و ضرورت توجه به افت تحصيلي را اينطور بيان کرده که اگر خسارات معنوي ناشي از افت تحصيلي بگذريم آمارهاي ارائه شده توسط متخصصين نظامهاي آموزشي در مورد خسارات مادي ناشي از افت و شکست تحصيلي حکايت از فاجعه اي بزرگ دارد.
در بررسي که در اين زمينه توسط سازمان برنامه و بودجه به عمل آمده نکات ذيل در خور تامل است .
مجموع خسارات در شکست تحصيلي در سال 1360 معادل 558608 ميليون ريال و در سال 67 ، 765121 ميليون ريال به دست آمده است از انجا که هزينه هاي آموزشي دولت ابتدايي و متوسطه راهنمايي بالا بوده است ميزان خسارات ناشي از آن در سال 65 تقريبا معادل 14/1 برابر کل هزينه هاي جاري آموزش و پرورش بوده است .
در تحقيق حاضر تلاش بر آن است که ويژگيهاي اجتماعي 0 فرهنگي دانش آموزان که داراي سابقه مردودي مي باشند مورد بررسي قرار گرفته و با تجزيه و تحليل يافته ها نتايج مفيدي عايد گردد.
به طور کلي دلايل انتخاب و بررسي اين تحقيق موارد ذيل مي باشند.
1- علاقه مند بودن به رفع اين معضل اجتماعي (افت تحصيلي)
2- موضوع تحقيق ارتباط مستقيم با رشته تحصيلي نگارنده در رشته برنامه ريزي درسي دارد.
3- از دلايل ديگر که اهميت اين تحقيق را از لحاظ محقق معرفي مي سازد عبارتند از
– کمک به مسولان آموزش براي طرح ريزي درست مطالب درسي
– کمک به معلمان براي شناخت موانع پيشرفت تحصيلي و کوشش در جهت رفع آنها
– افزايش آگاهي والدين نسبت به افت تحصيلي فرزندان و تلاش براي رفع اين معضل اجتماعي .
فايده تحقيق
تحقيق حاضر مي تواند اطلاعاتي به قرار ذيل در اختيار ديگران قرار دهد.
1- اطلاعات کتابخانه اي پيرامون موضوع مورد مطالعه
2- اطلاعاتي پيرامون نظر گروهي از دانش آموزان داراي سابقه مردودي در زمينه رفع اجتماعي و اقتصادي فرهنگي ايشان
جامعه آماري : جامعه آماري اين تحقيق دانش آموزان دختر سال سوم راهنمايي که سابقه مردودي دارند.
روش نمونه گيري :
روش نمونه گيري اين تحقيق از طريق خوشه اي تصادفي انتخاب شده است.
در اين تحقيق براي جمع آوري اطلاعات از روش کتابخانه اي سود جسته است براي جمع آوري اطلاعات ميداني از نوع سود جسته و براي جمع آوري اطلاعات ميداني از پرسشنامه استفاده شده است .
1- پرسشنامه دانش آموزان حاوي 20 سوال چند گزينه اي است .
هدف کلي: هدف کلي اين تحقيق ارائه پيشنهادات بر اساس نتايج بدست آمده جهت کاهش افت تحصيلي است.
هدف ويژه : هدف بررسي و شناسايي ويژگيهاي اجتماعي ، اقتصادي و فرهنگي دانش آموزان دختران سوم راهنمايي با سابقه شکست تحصيلي با توجه به اهداف کلي و ويژه سوالات ويژه تحقيق به قرار ذيل است.
1- آيا دانش آموزان مردود در وضعيت اقتصادي بدي قرار دارند.
2- آيا دانش آموزان مردود در وضعيت اجتماعي و فرهنگي پايين قرار دارند.
3- آيا دانش آموزان مردود از اوقات فراغت بطور نامناسب استفاده مي کنند.
4- آيا دانش آموزان مردود دوستان نابابي دارند.
محدوديت هاي تحقيق:
محدوديت هاي اين تحقيق عبارتند از : محدوديت هاي خارج از کنترل محقق و محدوديت هاي قابل کنترل محقق
محدوديت هاي خارج از کنترل محقق : 1- نداشتن همکاري لازم و کافي دانش آموزان براي اجراي پرسشنامه 2- در دسترس نبودن منابع آمار وارقام مورد نياز افت تحصيلي 3- عدم همکاري دفتر داران مدارس در معرفي دانش اموزآن مردود و عدم اطمينان نسبت به صداقت پاسخ دختران .
ب – محدوديت هاي قابل کنترل توسط محقق
1- در بررسي عوامل موثر در مردودي صرفا : ويژگيهايي اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي دانش آموزان مطرح است .
2- اين تحقيق فقط روي دانش آموزان مردود انجام گرفته است .
3- عمل تحقيق فقط در يک قطع انجام گرفته است
تعريف اصلاحات و واژه ها :
1- افت تحصيلي ( يا تکرار پايه )
تکرار يک کلاس براي دانش آموزان که در خلال يک سال تحصيلي در همان کلاس و پايه اي که در سال قبل به سر مي برد و به تحصيل و همان کاري را انجام مي دهد که در سال گذشته انجام داده است.
2- پيشرفت تحصيلي :
دانش و مهارت کسب شده در مدرسه که معمولا ميزان آن بوسيله نمرات امتحاني يا نظريه معلم و يا هر دو معين مي شده
3- راهنماي تحصيلي :
عبارت است از توجه به تفاوت هاي فردي و لزوم کشف نيازهاي نا همانند دانش آموزان و برطرف کردن آن نيازها و کميت دانش آموزان جهت انتخاب شغل مناسب و ايجاد خط مشي موفقيت آميز در زندگي دوره راهنمايي تحصيلي همچنان که از نامش پيداست فرصتي است که طي آن بايد آمادگي نوجوان براي ادامه تحصيل و استعدادهايش براي رشته هاي مختلف آموزشي متوسطه مورد مطالعه قرار گيرد.
4- ويژگيهاي اقتصادي :
منظور از ويژگيهاي اقتصادي در اين تحقيق خصوصياتي از قبيل درآمد خانواده شغل والدين ، وضعيت مسکن و امکانات آموزشي باشد.
5- ويژگيهاي اجتماعي و فرهنگي :
منظور از ويژگيهاي اجتماعي و فرهنگي – خصوصياتي از قبيل ميزان تحصيلات والدين نگرش والدين نسبت به تحصيل ، ارتباط خانه و مدرسه رفتار والدين با دانش آموزان ، رفتاراعضاي خانواده با دانش آموزان.
6- فرهنگ :
فرهنگ از نظر جامعه شناسي عبارتست از : تمام عوامل مربوط به شناسايي و انتقاد هنر، اخلاقيات حقوق آداب و رسوم و مجموع ديگرامکانات علمي کسب شده بوسيله يک فرد در اجتماع.
7- اوقات فراغت :
کار و فراغت مفاهيمي است که با وقت و زمان ارتباط دارد کار گذراندن وقت براي فعاليت خاص و با هدف خاصي است و فراغت وقت آزادي است که فرد به فعاليت خاصي مشغول نيست.
8- نمونه :
تعداد محدودي از مشاهدات ، موارد يا افراد منتخب از يک جمعيت مجموعه عناصري که از يک جامعه بر حسب يک قانون احتمالات معين استخراج شده است.
9- نمونه گيري :
1- علل تشکيل دادن يک نمونه
2- روش انتخاب مواردي که يک نمونه را تشکيل مي دهد.
10-نمونه گيري تصادفي : روش نمونه گيري که در آن تمام افراد يک جامعه براي آن که در نمونه گنجانده شوند بخت برابر دارند.
11- نمونه گيري خوشه اي
در اين نمونه گيري نمونه از واحدهاي گروهي مثلا خانواده ها تشکيل يافته است که به صورت تصادفي تعيين مي شود مشاهدات درباره عناصر مختلف خوشه مستقل نيستند.
فصل دوم
ادبيات و پيشينه تحقيق
1- شرايط و عوامل اقتصادي
الف – فقرو محدوديت اقتصادي
ب- نامناسب بودن مکان زندگي
ج- نامناسب بودن امکانات بهداشتي
د-کارکردن کودکان
2- شرايط و عوامل فرهنگي واجتماعي
الف- فرهنگ و رابطه آن با آموزش و پرورش
ب- تفاوت زبان و فرهنگ بومي با زبان و فرهنگ عمومي
ج- نگرش محيط و خانواده نسبت به تربيت کودکان از نظر جنسيت آنها
3- شرايط عواملي خانوادگي
4- محدوديتهاي محلي و جغرافيايي و توزيع نامناسب امکانات آموزشي
تحقيقات انجام شده پيرامون موضوع تحقيق
ادبيات و پيشينه تحقيق
علل و عوامل متعددي باعث ايجاد افت تحصيلي يا اتلاف در نظام آموزش و پرورش مي گردند که ميتوان آنها را به علل و عوامل خارجي نظام اموزش و پرورش تقسيم نمودليکن بايد دانست که اين علل و عوامل از يکديگر جدا نبوده و برهم تأثير داشته و نمي توان آنها را به طور مجزا مورد بررسي قرار داد و هر چند که عوامل داخلي نظام آموزشي عمده وابسته به عوامل و عناصر خارجي اين نظام عوامل اجتماعي و فرهنگي اقتصادي و غيره مي باشند.
بايد يادآوري نمود که در تحقيق ما ضمن تأثير بر روي علل و عوامل خارجي آموزش و پرورش بوده است تا علل عوامل داخلي
بررسي تأثير علل و عوامل خارجي نظام اموزش و پرورش بر افت تحصيلي :
از مهمترين عوامل خارجي موثر بر افت تحصيلي مي توان به موارد زير اشاره نمود.
الف- فقر و محروميت اقتصادي :
فقر محروميت به طور بارز يکي از عوامل است که تأثير زيادي بر ترک تحصيل و مردودي مي گذارد ولي اين زمينه بين فقر مطلق و فقر نسبي تفاوت قائل شده بدين معني که فقر مطلق با خود سختي معيشت ، کم غذايي ، بد غذايي، مسکن نامناسب و کار کردن کودکان را به همراه دارد. که همه اين شرايط موجب فقدان و کمبود امکانات تحصيلي و نيامدن افراد به مدرسه يا ترک تحصيل يا مردود مي شوند با اين وجود بايد توجه کرد که رابطه ميان فقر و افت تحصيلي رابطه اي است که هم در کشورهاي توسعه يافته موجود است و هم در کشورهاي در حال توسعه ، حتي اگر که پايين ترين سطح فقر در کشورهاي توسعه يافته برابر با سطح غني و ثروت در کشورهاي در حال توسعه باشد .
فقر نسبي نيز که رفع نا مناسب اقتصادي فرد را نسبت به افراد ديگر ارائه مي کند. ممکن است خود نتيجه عوامل و متغيرهاي زيادي باشد ولي بدون شک عاملي براي افت تحصيلي به حساب مي آيد زيرا که فقر اختلافات طبقاتي ايجاد مي کند که در نتيجه آن تفاوتهاي در رشد و تکامل تفکر ، زبان ، رفتار و نگرش افراد نسبت به کار و استراحت بروز مي نمايد و علايق و انگيزه هاي پيشرفت تحصيلي افراد و يا عدم آن اهميت حياتي دارند.
ب- نامناسب بودن مکان زندگي:
افرادي که در شرايط فقر و محروميت اقتصادي به سر مي برند عموماً در مکانهاي زندگي مي کند که فاقد امکانات بهداشتي بوده از اب سالم و نور کافي محروم بوده منزل آنها عموماً يک فضاي اطلاق مانندي است که تمام فعاليتهاي زندگي خانواده و حتي آشپزي در آن انجام مي گيرد و بدين لحاظ محلي است دود زده پر رفت و امد بسيار شلوغ و پر سرو صدا مکاني براي انجام کارهاي شخصي و تکاليف درسي دانش آموزان در آن موجود نيست.
ج- نامناسب بودن امکانات بهداشتي : فقدان لوله کشي آب سالم به اين مفهوم است که آب مشروب بايد از فاصله هاي دور به محل زندگي حمل شود که اين امر عدم پاکيزگي را در بر خواهد داشت و عدم رعايت بهداشت نامناسب و غذاي مکفي که در اين شرايط موجود است کودکان را به انواع بيماريها دچار مي سازد به طوري که هنگامي که آنان به سن مدرسه مي رسند اگر از مرگ رهايي يافته باشند آن قدر فعاليت وناتوان براي بيماريهاي بيشتر مي باشند که حضور مرتب آنان در کلاس و مدرسه غير ممکن مي سازد و اين امر نيز بر افزايش ميزان افت تحصيلي تأثير مستقيم دارد.
د- کارکردن :
نياز به کار کودکان و نوجوانان نيز که در شرايط فقرو محروميت اقتصادي وجود دارد. يکي ديگر از عوامل افت تحصيلي به حساب مي آيد زيرا که در اين قبيل شرايط امور زيادي در خانه – مزرعه ، و کسب و کار وجود دارند. که مي توان آنها را به عهده کودکان شش ، هفت ساله و بالاتر قرار داد. و منافع حاصل از آنها را جهت کمک به اقتصاد ناچيز خانواده اختصاص داد. براي اين خانواده ها مخصوصا فصل جمع آوري محصول کشاورزي فصل حياتي است و نياز به کار کودکان را تشديد مي کند. بدين کار کودکان مانع رفتن آنان به مدرسه خواهد بود و يا باعث حضور نامرتب آنان در مدرسه و کلاس مي گردد و اين امر نيز عاملي براي تحصيل ، مردودي و افت تحصيلي مي باشد.
3- شرايط و عوامل فرهنگي و اجتماعي:
الف)فرهنگ و رابطه آن با آمورش و پرورش:
فرهنگ عبارت است از تمام عوامل مربوط به شناسايي ، اعتماد ، هنر و اخلاقيات ، حقوق و اداب و رسوم و مجموع ديگر امکانات علمي کسب شده به وسيله يک فرد و اجتماع نظر به اينکه عوامل مذکور مکتب از جامعه است لذا مي توان گفت که فرهنگ ميراث اجتماعي است پس فرهنگ به مثابه يک اصل سازمان دهنده در هر جامعه اي دخالت دارد واين ارزشهاي آن جامعه است.
براي نوسازي جامعه با نوگزيني ارزشها، بر آموزش و پرورش لازم است که با سياستهاي خاص ارزشهاي نوي را در قالب ارزشهاي کهنه بريزد. به اين معني که با گسترش علوم و فنون و به کار گرفتن خلاقيتها، دگرگوني ارزشهاي اجتماعي را به طور غير مستقيم انجام دهد تا ضمن نوآوري غليان خشم سنت گرايان را نيز دامن نزند تعليم و تربيت برخوردار از رهبري قادر مي تواند همچون عامل موثري در اين مورد بکار رود.
پويايي فرهنگ در هر جامعه اي نوگرايي و نوسازي را دامن مي زند و بوسيله فرهنگ نو پا ملتي مي تواند با شرايط محيطي متغير خود را تطبيق دهد لازمه اقدام به نوسازي و تغيير ارزشهاي فرهنگي در شئون اجتماعي مرهون تکامل شناخت مردم يک جامعه است که هر فرد آن با بکار گرفتن تجارب عمومي خود و محصولات فکري و ديگران استعداد دگرگوني را در خود تقويت نمايند چون اين بهترين راه تجلي نيازهاي رفاهي انسانهاست . بطوريکه مذکور افتاد وظيفه آموزش و پرورش در اين مورد کاملا خطير و سنگين است چون بايد طبقات مختلف جامعه را از نعمت دانش آموختن بهر مند سازد و حس رابطه را در آنها بيدار کند تا راه تعادل دگرگوني مثبت فکري حاصل شود.
ب تفاوت زبان و فرهنگ بومي با زبان فرهنگ عمومي جامعه:
در بسياري از نقاط جهان زبانهاي محلي متعدد و متفاوتي وجود دارند که مردم آن نواحي با آنها تکلم مي کنند و تفکر آنان نيز عموماً تحت تأثير اين زبانهاي محلي شکل مي گيرد و فرهنگ خاصي را نيز اين زبان ها تکوين و تکامل مي بخشند ولي اکثراً آموزش و پرورش رسمي با زبان رسمي انجام مي گيرد که عموماً شناختن گسترده تر و پيچيده تر داشته و ارائه کننده مفاهيم تجارب وسيع تر مي باشد . بدين لحاظ کودکاني که زبانهاي محلي تکلم مي کنند عموما با زبان رسمي که در مدارس براي آموزش مورد استفاده قرار مي گيرد آشنا نيستند اين امر پيشرفت تحصيلي آنان را با مانع مواجه مي سازد.
با توجه به آنچه گذشت و با توجه به رابطه نزديکي که بين زبان و تفکر موجود است مساله اساسي در اين زمينه ، تنها تامين زبان کارآمد تر براي تحصيل که در مدرسه نيست بلکه مساله اساس وحدت بخشنده فرهنگهاي مختلف يک جامعه است از طريق زبان مشترک ، خواه زبانهاي بومي محلي مورد استفاده باشند يا نباشند
ج- نگرش محيط و خانواده نسبت به تربيت کودکان از نظر جنسيت آنان.
در بسياري از کشورهاي جهان بخش عظيمي از کودکان و نوجوانان و جوانان که از آموزش و پرورش محروم مانده اند يا پس از طي دوره ابتدايي آموزش و پرورش را ترک نموده اند دختران مي باشند اين واقعيت تا اندازه زيادي موارد کمبود امکانات و نيروهاي لازم مخصوصا معلمان زن ، براي آموزش پرورش و عموماً در نقاط روستايي است و بخش مهمي از آن نيز موارد نگرش کمي افراد خانواده ها نسبت به تعليم و تربيت دختران است که بر اثر عدم توجه به نقش مهم زنان در ساخت اجتماع و خانواده و احراز مشاغل و فعاليتهاي اقتصادي دختران را نيازمند به آموزش و پرورش پيشرفته نمي دانند و علي رغم پيشرفت تحصيلي مطلوب دختران در نظام آموزشي ، ازدواج زودرس آنان آنها را از تحصيل علم و دانش و کسب آموزش و پرورش پيشرفته بازداشته، باعث ترک تحصيل آنان مي شوند و مشکلات و مسايل فراوان رواني اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي براي آنان و جامعه به طور کلي فراهم مي نمايد.
3- شرايط و عوامل خانوادگي: در بسياري از موارد افت تحصيلي اعم از مردودي يا ترک تحصيل يا ديگر انواع آن موارد شرايط و عوامل خانوادگي کودکان و نوجوانان است هر چند که شرايط و عوامل خانوادگي موثر بر افت تحصيلي از ديگر عوامل اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي جدا نيست ، اما چنين نيست که هميشه نا مناسب بودن شرايط خانوادگي نتيجه شرايط نامناسب اقتصادي ، اجتماعي بيرون از خانه باشد از طرف ديگر وجود شرايط مساوي و امکانات اقتصادي در منزل به تنهايي تامين کننده نيازهاي کودکان ، نوجوانان و جوانان نيست بلکه فراهم بودن شرايط امنيت رواني و عاطفي در خانه يک عامل قطعي براي جلوگيري از شکست براي جلوگيري از شکست تحصيلي است نبودن پدر و مادر يا هر دو ، وجود اختلاف خانوادگي و جدايي والدين از يکديگر و يا وجود اعتباردر منزل در همه جا از فراهم بودن شرايط امنيت رواني و عاطفي به شدت مي کاهند و رابطه بسيار نزديکي با مسائل و مشکلات آموزش و پرورش ، دانش آموزان کمبودهاي آنان و افت تحصيلي دارند.
بيسوادي والدين نيز عامل ديگري است که هم از نظر عدم درک وظايف مدرسه و برنامه هاي آنان و تداوم حضور مرتب دانش آموزان در مدرسه مشکلاتي براي تحصيل دانش آموزان در کار مدرسه فراهم مي آورد و هم از نظر ناتواني آنان در کمک فکري و عملي به امور برنامه درسي دانش آموزان ، در منزل از پيشرفت مناسب تحصيلي فرزندان آنان مي کاهد .
بايد يادآوري نمود که پيشرفت تحصيلي افراد مخصوصاً در سالهاي اوليه تحصيل تا اندازه زيادي مرهون رشد و تکامل نوپاي دانش آموزان مي باشد ليکن بررسيهاي انجام شده روشن نموده که خانواده هاي بي سواد در مکالمات روزمره خود از تعداد لغات محدودي استفاده مي کنند که اين دامنه استفاده از لغات براي پيشرفت تحصيلي فرزندان آنان به هيچ وجه کافي نيست و نارسايي و کمبود خزانه لغات خانواده باعث عدم پيشرفت تحصيلي فرزندان آنان مي گردد که در زمينه مسايل و مشکلات زبان قبلا به طور مختصر شد.
4- محدوديتهاي محلي و جغرافيايي و توزيع نا مناسب امکانات آموزشي:
بررسي وضع آموزش و پرورش کشورهاي مختلف ، مخصوصاً در کشورهاي جهان سوم، مشخص مي نمايد که امکانات آموزشي در مناطق روستايي به مراتب نامناسب تر از مناطق شهري است اين امر از طرفي مربوط به محدوديتهايي مالي و کمبود بودجه آموزش نسبت به نيازهاي جامعه به طور کلي است و تا اندازه زيادي ناشي از شرايط طبيعي و موقعيت جغرافيايي اين مناطق است که باعث پراکندگي و دور بودن اين نقاط از مراکز شهري ، جاده هاي نامساعد آنها فقدان امکانات پيشرفت زندگي از قبيل آب سالم، مسکن نامناسب و حداقل امکانات بهداشتي و درماني، جاذبه اي براي خدمت معلمان با تجربه و کارآمد نداشته و از تاسيسات و تجهيزات آموزشي لازم نيز برخوردار نگشته است.
کمبود مدارس و امکانات آموزش و پرورش در حاشيه شهرهاي بزرگ نيز به چند نوبته شدن تعداد زيادي از مدارس اين مناطق انجاميده است عمدتا منجر به مهاجرتهاي بي رويه مي شود در اين شرايط در اين شرايط مناطق روستايي و حتي حواشي شهرهاي بزرگ کمبود مدارس و امکانات نامناسب تعليم و تربيتي و آموزگاران کم تجربه روبرو هستند که اين عوامل همراه با شرايط نامناسب زندگي ساکنين اين مناطق و ديگر عوامل فرهنگي و اجتماعي و اقتصادي حاکم بر آنها ، دسترسي به تحصيل و يا ادامه موفقيت آميز آن را براي فرزندان ساکنين اين مناطق غير ممکن ساخته باعث ترک تحصيل مردودي و افت تحصيلي مي گردند.
تحقيقات انجام شده پيرامون موضوع تحقيق:
تا کنون تحقيقات بسياري در زمينه افت تحصيلي بعمل آمده است که بيانگر اهميت اين موضوع و توجه به محققين صاحبنظران و مراکز علمي سازمانهاي آموزش و پرورش به اين مسئله بوده است لذا در اين قسمت به پاره اي تحقيقات در رابطه با افت تحصيلي و مسائل جانبي آن مي پردازيم.
به سال 1379 تحصيلي به عنوان ” بررسي عوامل موثر خانوادگي در مردودي دانش آموزان” به عنوان پايان نامه کارشناسي توسط اقاي نيکو انجام شده که خلاصه نتايج آن به شرح ذيل است .
1- کمي سطح درآمد خانواده که به شغل و در نتيجه درامد پدر و مادر يا ساير افراد خانواده دارد قادر است زمينه نامساعدي را براي دانش آموزان فراهم آورد.
2- فوت پدر و مادر يا جدايي آنها ضربات روحي بيشماري را براي فرزندان خانواده وارد مي آورد که کمبود محبت يکي از نتايج آن است و اين خود عامل بزرگي براي عدم پيشرفت آنان در امور تحصيلشان به حساب مي آيد.
3- سواد پد رو مادر که علت بزرگي است براي عدم رسيدگي آنها به امور درسي فرزندانشان در ارتباط مستقيم مي باشد يا شغل و نيز درآمد حاصله از آن خود مشکل ديگري بر سر راه موفقيت دانش آموزان است.
4- زندگي عده اي 7 يا 6 نفر در يک اتاق تحمل سر و صدا و عدم وجود مکان مناسب و خلوت براي مطالعه مواد درسي عاملي است که در عدم پيشرفت تحصيلي دانش آموزان موثر مي باشد.
5-اختلاف خانوادگي عامل ديگري است که باعث افت تحصيلي مي شود.
6-والديني که به دلايلي اعم از کمي دقت ، عدم سواد کافي و مخصوصا بي مسئوليتي نسبت به آينده فرزندانشان از رسيدگي به امور شخصي از آنجا که درس مدرسه نيز آن است خودداري مي کند و باعث مردودي آنها مي شوند.
7- پدر و مادراني که براي برانگيختن ميل و علاقه و پشتگرمي و اميدوارانه به فکر تشويق و ترغيب فرزندانشان نيفتاده اند به طور مستقيم و غير مستقيم در نتيجه تحصيلي آنها موثر خواهند بود.
8- عدم وجود کساني که در منزل قادر باشند در امور درسي دانش آموزان کمک نمايند و مشکلات ناشي از عدم فهم مطالب نارسايي تدريس معلم و پيشگيري و حجيم بودن کتب را بر طريقي از ميان پيوند به عنوان عامل مهم و موثري در زمينه پيشرفت تحصيلي دانش آموزان محسوب مي شوند.
9- کمي امکانات در خانه و خانواده چه از نظر مادي و چه از نظر معنوي جهت بهره گيري صحيح و مناسب از اوقات بيکاري بي توجهي ، والدين به برآوردن اين نياز فرزندانشان مخصوصا در مورد دختران در در تضعيف روحيه قواي ذهني آنان نقش مهمي خواهد داشت.
فصل سوم
روش و مراحل اجرايي تحقيق
– روش تحقيق
– جامعه آماري
– نمونه آماري
– شيوه هاي جمع آوري اطلاعات و روش تجزيه و تحليل اطلاعات
روش و مراحل اجرايي تحقيق
با توجه به موضوع تحقيق که عبارتست از بررسي ويژگيهاي اجتماعي، اقتصادي ، فرهنگي دانش آموزان فعاليتهاي ذيل در اين فصل صورت گرفته است.
چگونگي انتخاب روش تحقيق، چگونگي انتخاب جامعه گروه و نمونه 3- چگونگي انتخاب روشها و اجراي تحقيق
– روش تحقيق:
براي بررسي سوالات ويژه در اين تحقيق از روشهاي تحقيق توصيفي استفاده شده است روش تحقيق توصيفي به توصيف دقيق حقايق و بيان خصوصيات دسته اي خاص يا موضوع مورد علاقه محقق مي پردازد و شامل بررسي عقايد و نيازها و خصوصيات يک گروه مي شود.
و همچنين اين روش در کتاب ديگري تحت عنوان روش تحقيق و چگونگي ارزشيابي آن در علوم انساني توصيف شده است که پژوهشگر در اين گونه تحقيقات سعي مي کند تا آنچه هست را بدون هيچگونه دخالت يا استنتاج ذهني گزارش دهد. و نتايج عيني از موقعيت بگيرد.
در تحقيق حاضر هدف محقق توصيف عيني واقعي و منظم ويژگيهاي اجتماعي اقتصادي فرهنگي يک گروه از دانش آموزان با سابقه شکست تحصيلي مي باشد .
– جامعه آماري
جامعه آماري دانش آموزان سوم راهنمايي (دخترانه کرج) که داراي سابقه شکست تحصيلي مي باشد .
– نمونه آماري :
روش نمونه گيري در اين تحقيق از طريق خوشه اي تصادفي انتخاب شده است. جمعا 100 نفر بوده و پرسشنامه حاوي 20 سوال چند گزينه اي مي باشد.
شيوه جمع آوري اطلاعات :
جهت مشخص نمودن ويژگيهاي اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي دانش آموزان پرسشنامه اي تهيه گرديده جهت جمع آوري اطلاعات به گروهي از دانش آموزان ارائه گرديده
به منظور شناخت ويژگيهاي اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي دانش آموزان مردود مورد مطالعه پرسشنامه اي حاوي 20 سوال بسته پاسخ تنظيم گرديد و پس از آزمايش مقدماتي در تعداد 100 نفر از دانش آموزان گروه نمونه قرار گرفته است پس از پاسخ گوئي گروه مورد نظر به سوالات پرسشنامه اطلاعات لازم در زمينه هاي زير جمع آوري گرديده است.
1- خصوصيات اقتصادي دانش آموزان مورد مطالعه از جمله در آمد خانواده شغل والدين وضعيت مسکن و اشتغال دانش آموزان مورد مطالعه قرار گرفت
2- خصوصيات اجتماعي و فرهنگي دانش آموزان مورد مطالعه از جمله تحصيلات والدين نگرش والدين نسبت به تحصيل ، ارتباط والدين با مدرسه
3- چگونگي گذراندن اوقات فراغت دانش آموزان
4- ويژگيهاي دوستان دانش آموزان مورد مطالعه
روش تجزيه و تحليل اطلاعات و يافته ها:
براي تجزيه و تحليل اطلاعات جمع آوري شده از روشهاي آمار توصيفي استفاده شده است .
فصل چهارم
تجزيه و تحليل اطلاعات
-جداول يافته هاي جامعه از پرسشنامه هاي دانش آموزان
-تحليل يافته هاي دانش آموزان
1- در آمد خانواده کم است و مخارج زندگي ما را تامين نمي کند. بله خير
سوال 1 از بين 100 نفري که به اين سوال پاسخ داده اند 26 پاسخ مثبت و 74 پاسخ خير را انتخاب کرده اند. 26% پاسخ مثبت و 74% پاسخ منفي داده اند
رديفجواببله خير124%74%

2- هميشه مجبورم از لوازم تحصيلي ارزان قيمت استفاده کنم . بله خير
سوال 2 از بين 100 نفري که به اين سوال پاسخ داده اند 32 نفر پاسخ مثبت و 68 نفر پاسخ منفي داده اند . 32 % مثبت و 68 % پاسخ منفي داده اند.
رديفجواببله خير132%68%
3- براي مطالعه اتاق جداگانه و مستقل ندارم . بله خير
سوال 3 از بين 100 نفري که به اين سوال پاسخ داده اند 46% پاسخ مثبت و 54% پاسخ منفي داده اند
رديفجواببله خير146%54%

4- براي کمک به درآمد خانواده مادرم نيز مشغول به کار مي باشد. بله خير
88% پاسخ خير و 12% پاسخ بله داده اند
رديفجواببله خير112%88%

5- آيا والدينتان به تحصيل اهميت مي دهند آن را مفيد مي دانند . بله خير
84% درصد پاسخ بله و 16% پاسخ خير را انتخاب کرده اند
رديفجواببلهخير184%16%
6-در خانه به علت فضا ي کم نمي توانم با آرامش درس بخوانم
34% پاسخ بله و 66% پاسخ خود را خير انتخاب کرده اند پس فضاي خانه کم تاثيري در مردودي فرزندان ندارد.
رديفجواببله خير134%66%
7- براي بعضي از درسهايم معلم خصوصي دارم يا از کلاسهاي خصوصي استفاده مي کنم . بله خير
15% جواب بله و 86 نفر جواب خير داده اند
رديفجواببله خير115%86%
8- والدين من هيچوقت به من اهميت نمي دهند. بله خير
17% جواب مثبت و 83% جواب خير را انتخاب کرده اند.
رديفجواببله خير127%83%
9- پدر و مادرم به يکديگر احترام مي گذارند. بله خير
85% بله را انتخاب کرده اند و 15% جواب خير را انتخاب کرده اند
رديفجواببله خير185%15%
10- محيط خانواده آرام و دوستانه است. بله خير
75% جواب بله را انتخاب کرده اند و 35% جواب خير را انتخاب کرده اند
رديفجواببله خير175%25%
11- گاهي اوقات اختلاف نظر خانواده منجر به جر و بحث و مشاجره مي شود. بله خير
57% جواب بله را انتخاب کرده اند و 43% جواب خير را انتخاب کرده اند
رديفجواببله خير157%43%
12- آيا والدين شما براي رسيدگي به وضع درستان به مدرسه مي آيند. بله خير
55% جواب بله را انتخاب کرده اند و 45% جواب خير را انتخاب کرده اند.
رديفجواببله خير155%45%
13- آيا در خانواده مشکل اخلاقي داريد؟ بله خير
24% جواب بله را انتخاب کرده اند و 75% جواب خير را انتخاب کرده اند.
رديفجواببله خير124%75%
14- آيا همراه تحصيل به شغلي اشتغال داريد. بله خير
9% جواب بله را انتخاب کرده اند و91% جواب خير را انتخاب کرده اند.
رديفجواببله خير19%91%
15- آيا در فعاليتهاي غير درسي شرکت مي کنيد؟ بله خير
61% جواب بله را انتخاب کرده اند و 39% جواب خير را انتخاب کرده اند.
رديفجواببله خير161%39%
16- فکر مي کنيد فعاليتهاي غير درسي در مردودي شما موثر بوده اند.
بله خير
37% جواب بله را انتخاب کرده اند و 63% جواب خير داده اند.
رديفجواببله خير137%63%
17- آيا دوستان شما اهل تفريح و يا ترک تحصيل کرده هستند.
بله خير
53% جواب بله را انتخاب کرده اند و 47% جواب خير داده اند
رديفجواببله خير153%47%
18- آيا دوستانتان شمارا به درس خواندن تشويق مي کنند؟ بله خير
77% جواب بله را انتخاب کرده اند و 23% جواب خير را انتخاب کرده اند.
رديفجواببله خير177%23%
19- آيا دوستانتان در مردودي شما موثر بوده اند يا خير؟ بله خير
39% جواب بله و 61% جواب خير را انتخاب کرده اند
رديفجواببله خير139%61%
20- آيا براي خريد لوازم درسي و يا هزينه تحصيل با مشکل مواجه هستيد



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید